November 14

Русский Мчс

МЧС — это Министерство Российской Федерации по делам гражданской обороны, чрезвычайным ситуациям и ликвидации последствий стихийных бедствий.

Кратко: МЧС России — государственная структура, которая отвечает за спасение людей в экстренных и опасных ситуациях: пожары, наводнения, аварии, землетрясения, террористические угрозы и т.п.

Основные задачи МЧС:

  1. Профилактика ЧС (чрезвычайных ситуаций) — предотвращение катастроф и аварий.
  2. Спасательные работы — эвакуация, помощь пострадавшим.
  3. Пожаротушение — включая лесные пожары.
  4. Гражданская оборона — обучение населения действиям при ЧС.
  5. Мониторинг и прогнозирование опасных ситуаций.
  6. Ликвидация последствий катастроф — разбор завалов, восстановление инфраструктуры.
  7. Гуманитарные миссии — помощь за рубежом при бедствиях.

Структура МЧС:

  • Спасательные службы (включая пожарные части).
  • Центры управления в кризисных ситуациях (оперативные штабы).
  • Авиалесоохрана — тушение пожаров с воздуха.
  • Поисково-спасательные отряды, например, Центроспас.
  • Спасатели
  • Пожарные
  • Инженеры
  • Медики
  • Психологи
  • Военнослужащие

МЧС (Министерство Российской Федерации по делам гражданской обороны, чрезвычайным ситуациям и ликвидации последствий стихийных бедствий) — это федеральное министерство, которое занимается защитой людей и территорий от различных опасностей: пожары, наводнения, землетрясения, аварии, техногенные катастрофы, террористические угрозы.

История

  • 1990 г. — создан Российский корпус спасателей под руководством Сергея Шойгу.
  • 1991 г. — преобразован в Государственный комитет по чрезвычайным ситуациям.
  • 1994 г. — официально учреждено Министерство по чрезвычайным ситуациям России.
    Сергей Шойгу был первым министром и возглавлял МЧС почти 20 лет.

Оснащение
МЧС имеет пожарные машины, катера, подводное оборудование, дроны и роботов, тяжёлую строительную технику, а также мощную авиацию (самолёты и вертолёты для перевозки людей и тушения пожаров).

Интересные факты

  • У МЧС есть собственный телеканал «Спас».
  • Работает психологическая служба, которая помогает не только пострадавшим, но и самим спасателям.
  • День спасателя отмечается 27 декабря.
  • Многие сотрудники удостоены звания Героя России за подвиги.

В истории России произошло несколько сильных землетрясений. Наиболее разрушительные из них происходили в сейсмоопасных регионах — на Кавказе, в Сибири и на Дальнем Востоке.

Крымское землетрясение 1927 года
В Крыму произошло два мощных землетрясения. Одно — летом, другое — осенью. Сила достигала 6–7 баллов. Многие дома были повреждены, а на побережье наблюдалось цунами.

Ашхабадское землетрясение 1948 года
Хотя Ашхабад тогда находился в составе СССР, сегодня это территория Туркменистана. Землетрясение разрушило почти весь город. Погибли десятки тысяч человек.

Ташкентское землетрясение 1966 года
Это землетрясение почти полностью разрушило столицу Узбекистана. Пострадали сотни тысяч жителей, пришлось заново отстраивать город.

В Армении произошло одно из самых страшных землетрясений СССР. Оно унесло жизни более 25 тысяч человек, разрушило города Спитак, Ленинакан (ныне Гюмри) и Кировакан (ныне Ванадзор).

На острове Сахалин произошло землетрясение силой более 7 баллов. Город Нефтегорск был полностью уничтожен. Погибло около двух тысяч человек.

Эти районы до сих пор считаются одними из самых сейсмоопасных в России. Там регулярно происходят землетрясения, иногда очень сильные, но часто без больших разрушений, так как они происходят в море.

Самый известный пожар в истории России произошёл во время Отечественной войны 1812 года. Когда в Москву вошли войска Наполеона, в городе начался сильный пожар, который уничтожил почти три четверти города.

Лесные пожары в Сибири
Каждое лето в Сибири и на Дальнем Востоке происходят масштабные лесные пожары. Особенно сильные были в 2019 и 2021 годах, когда огонь охватил миллионы гектаров тайги.

Пожар в Нефтеюганске (1985)
В результате аварии на нефтепроводе произошёл мощный пожар. Пламя и взрывы унесли жизни десятков людей.

ТЦ «Зимняя вишня» в Кемерово (2018)
Один из самых трагических пожаров последнего времени произошёл в торговом центре в Кемерово. Погибли 60 человек, среди них много детей.

Современные меры
Сегодня в России действует МЧС (Министерство по чрезвычайным ситуациям), которое занимается тушением пожаров, спасением людей и профилактикой. Для борьбы с огнём используют авиацию, пожарные машины и специальные службы.

В России есть несколько активных и потухших вулканов, в основном на Камчатке и Курильских островах.

Ключевская сопка (Камчатка)
Это самый высокий действующий вулкан в Евразии — около 4750 метров. Извержения происходят регулярно, иногда выбрасываются огромные потоки лавы и облака пепла, видимые за сотни километров.

Шивелуч (Камчатка)
Шивелуч — один из самых активных вулканов Камчатки. Последнее крупное извержение было в 2020 году, тогда огненные потоки и пепел создавали угрозу для авиации.

Эта гора относится к числу действующих вулканов, но извержения здесь происходят реже. Вокруг вулкана много красивых озёр и долин.

Итуруп и Курильские острова
На Курильских островах много действующих вулканов, например, вулкан Богдан Хмельницкий и вулкан Эбеко. Эти вулканы периодически извергаются, иногда выбрасывая лаву прямо в море.

Старые вулканы Европейской части России
На Урале и в Карелии есть потухшие вулканы, которые сейчас являются природными памятниками. Они уже не извергаются, но их форма сохранилась.

Камчатка — один из самых вулканически активных регионов мира. Там более 160 вулканов, около 29 из них активные. Регулярно ведётся наблюдение за ними для безопасности жителей и авиации.

November 14

УРОК 2

УРОК 2

1. Об известных дизайнерах

Модельер может создавать различные предметы гардероба. Именно он вводит новые тренды в модной индустрии. Многие представители этой профессии так же прекрасны, как и их творения.

1. Бетти Джонсон носит самые безумные наряды в мире

Только эксцентричность!!! / Фото: eastnews.ru

Только эксцентричность!!!

Создав настоящую революцию в мире моды при помощи кислотных цветов и неожиданных форм а конце 20 века, Бетти Джонсон одевала Твигги, Бриджит Бардо и Жаклин Кеннеди. По сей день в ее платьях на светских мероприятиях появляются Рианна, Кэти Перри, Мадонна, Шер и многие другие фрики, заставляющие нас рукоплескать им. Бетси, появляясь на светских тусовках, никогда не изменяла своей философии одеваться в исключительно яркие и вызывающие ансамбли.

2. МАЙКЛ КОРС
Начнем с талантливейшего американского дизайнера Майкла Корса. Мало кто знает, но до первой капсульной коллекции в 1981 году, он создал самый важный шедевр — свадебное платье для своей матери. Тогда маэстро было всего пять лет.

5 удивительных фактов из биографий известных дизайнеров

3. ВАЛЕНТИНО ГАВАРАНИ

Следующий факт можно уверенно назвать самым милым в этом списке. Он касается известного итальянского кутюрье Валентино Гаравани. Валентино известен не только своим безупречным вкусом, но и своей любовью к мопсам. На данный момент у него пять очаровательных щенят, их имена Монти, Мод, Марго, Мэгги, и Молли. Самая знаменитая из них это мопсиха Мод, так как именно она сопровождает своего хозяина во всех его путешествиях.

4. СТЕЛЛА МАКАРТНИ

Стелла Маккартни известная вегетарианка, член организаций, борющихся за права животных. В собственных коллекциях она никогда не использует мех и кожу. Эту любовь к животным заложили еще ее родители бывший, участник группы The Beatles Пол Маккартни и фотограф Линда Истман, которые к моменту рождения Стеллы исповедовали гуманные ценности.

5. КАРЛ ЛАГЕРФЕЛЬД

Немецкий дизайнер Карл Лагерфельд, как и все талантливые люди, реализовал себя во всех творческих сферах, но особую страсть питал к фотографии. Пара его работ даже украшали обложку специального выпуска французского Vogue.

Модельер может создавать различные предметы гардероба. Именно он вводит новые тренды в модной индустрии. Многие представители этой профессии так же прекрасны, как и их творения.

6. КОКО ШАНЕЛЬ

Габриэль Шанель родилась во Франции 19 августа 1883 года. Её семья была очень бедной. Когда девочке исполнилось 12 лет, её мать умерла, а отец сбежал. Таким образом дети попали в приют. Из-за однообразия и серости в приюте девочке пришла мысль – сделать мир ярче. Там она обучилась базовым навыкам шитья, а в 18 лет начала работать в местном ателье. Чтобы заработать немного денег, она подрабатывала в кабаре, где пела любимые песни, за что и получила прозвище Коко. Богатый кавалерист влюбился в девушку и перевёз её в Париж. Другой возлюбленный помог ей открыть в Париже магазин шляпок, который впоследствии стал очень популярным. Позднее она совершила переворот в мире моды.

Курить - здоровью вредить! / Фото: paietki.ru

Коко Шанель создала культовое маленькое черное платье, которое должно быть в гардеробе каждой женщины. Созданным ею моделям одежды поклонялись многие поколения модников. Вот только она была тем, кого англоязычные люди называют chain smoker — она курила одну за одной сигарету всё время, что не спала. Она даже наняла специальную служанку за большие деньги, которая постоянно подносила ей пепельницу. Результат пагубного пристрастия к бесконечному курению не заставил себя ждать: Коко умерла от быстротечного — практически мгновенного! — сердечного приступа в возрасте 87 лет.

 7. КРИСТИАН ДИОР

Родился 21 января1905 года во Франции. Его родители были обеспеченными. В возрасте 6 лет он переехал в Париж. В молодости Кристиан увлекался ковроткачеством. Диор помог семье продать квартиру в Париже и переехать в провинцию, а сам гостил у Жана Озенна. Жан, тогда работал дизайнером, и привлёк Кристиана к этому. Озенн начал продавать наравне с собственными эскизы Диора. Но Кристиан углубляется в одежду несмотря на то, что его шляпы пользовались успехом. В 1942 создал парфюмерную лабораторию.

Французский модельер Кристиан Диор и его сильно верил в потусторонние силы. Он регулярно обращался к экстрасенсу, чтобы узнать, какой день будет благоприятен для проведения показа той или иной коллекции.

8. ГУЧЧИО ГУЧИ

Родился во Флоренции 26 марта 1881 года в семье кожевенного мастера. Отец возлагал на сына большие надежды, но в 23 года он открыл свой бизнес, который специализировался на изготовлении конских упряжек. Но бизнес провалился. Гуччи приезжает в Лондон и работает носильщиком в отеле. Там он обратил внимание на багаж, который показывает уровень дохода. По возвращении в Италию, он возобновляет своё дело, теперь использует только качественную натуральную кожу. В 1951 открывает модный дом Gucci.

9. ДЖАННИ ВЕРСАЧЕ

Родился 2 декабря 1946 года в Италии, в семье портнихи. Позднее мать открыла свой магазин одежды. Семья жила недалеко от публичного дома, поэтому маленький Джанни часто наблюдал роскошные наряды “ночных бабочек”. Именно они вдохновили его на создание коллекций. В 25 лет он перебирается в Милан, где и создаёт первую коллекцию. Она очень быстро разлетается. С помощью брата он создаёт модный дом Versace.

10. ВЕРА ВОНГ

Родилась 27 июня1949 года. Получила степень в истории искусства. Вера работала старшим редактором Vogue 17 лет. В 1990 году она открыла свой салон дизайна. Вонг изготавливает свадебные платья, костюмы для фигуристов.

11. ЛУИ ВИТОН

Родился в 1821 году во Франш-Конте, в семье столяра. В детстве научился пользоваться инструментами отца. В 14 лет отправился пешком в Париж. Там стал учиться изготавливать сундуки. Луи совершил прорыв, придумав чемоданы. Его слава росла. Позднее Виттон основал собственный модный дом.

12. ИВ СЕН ЛОРАН

Родился 1 августа 1936 года в Алжире, в семье страхового агента. Рисовать начал с восьми лет, а в 14 из-за увлечения театром стал делать декорации для мелких постановок. В 1953 году переехал в Париж, брал курсы по рисованию. В 1964 году выпустил свои духи. Коллекция 1966 года адаптировала смокинг в женский гардероб.

Родился 1 августа 1936 года в Алжире, в семье страхового агента. Рисовать начал с восьми лет, а в 14 из-за увлечения театром стал делать декорации для мелких постановок. В 1953 году переехал в Париж, брал курсы по рисованию. В 1964 году выпустил свои духи. Коллекция 1966 года адаптировала смокинг в женский гардероб.

13. РАЛЬФ ЛОРАН

Родился 14 октября1939 года в Нью-Йорке, в семье еврейских эмигрантов. После армии работал продавцом-ассистентом в компании, занимающейся производством галстуков. Его идею нового галстука отвергли, поэтому он решил продвигать её сам. Один производитель одежды вложился в его дело. Тогда Ральф открыл свой первый магазин и начал торговать галстуками. Производство расширилось, и Лорен открыл производство. Затем он выпускает свою первую коллекцию женской одежды.

14. КАРОЛИННА ЭРРЕЙРА

Каролина Эррера родилась 8 января 1939 года в Каракасе, в небогатой семье. Была признана самой стильной женщиной в мире. Переехав в Нью-Йорк, основала свой лейбл. Позже выпустила первый аромат. Успех оказался масштабным, поэтому удалось создать коллекцию одежды.

November 10

Գոյականի հոլովները

  1. Ընդգծե՛ք բացառական հոլովի 5 ձև։ա. Որդուց, վահանով, այգուց, հարթակում, գնդակից, գավիթների, գումարման, անտառից, Վահանենց, փաստից բ. Հոգուց, ուղուց, սպիտակուց, էգուց, գոտուց, նեղուց, այտուց, ոզնուց, դեղնուց, ապակուց
    որդուց
    այգուց
    գնդակից
    անտառից
    փաստից

    բ.
    հոգուց
    ուղուց
    ոզնուց
    դեղնուց
    ապակուց
  2.  Ընդգծե՛ք գործիական հոլովի 5 ձև։Հրով, եզրում, սանրով, պարկեր, պանրով, խաղողի, սայրով, պատին, թեյով, կարագից
  3.  Ընդգծե՛ք ներգոյական հոլովի 5 ձև։Կրակում, լիտրով, խոսքում, կողքից, հարկում, վարկեր, կերպարում, երեսին, կարգում, կապանցի
  4. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտ։ա. Տղամարդիկ (կանանցում, կանանց մեջ) ամենից ավելի գնահատում են նվիրումը և հավատարմությունը։բ. Այսօր մեր (փողոցով, փողոցովն) անցնելիս քիչ էր մնում մեքենայի բախվեի գ. <<Տեսնես օրերից մի օր (Աստված, Աստվածը) կպատժի՞ այդ ավազակներին>>, — մրմնջում էր ծերունին։ դ. —(Զգուշություն, զգուշությունը) լավ բան է, — ինձ միշտ խրատում էր պապս։ ե. Քիչ հետո գնալու ենք քաղաքի (կենտրոնը, կենտրոն) զ. Ես հիմնարկի բոլոր ( տիկնանց, տիկնանցը) կզգուշացնեմ, որ միջոցառմանը մասնակցելու են միայն տղամարդիկ
  5. Կազմի’ր տրված գոյականների սեռական հոլովը և նշի’ր, թե որ հոլովմանն է պատկանում։Սենյակ, տուն, քաղաք, այգի, օր, գեղեցկություն, լեռ, քույր, դուռ, փողոց, բեռ, գիրք, ամիս, լուսամուտ, ձյուն, ընկեր, ուսում, աշուն, գրիչ, շուն, ձուկ, բարդի, խաղող, զարգացում, դիմում, խնձորենի, րոպե, շաբաթ, ապակի, սար, պապ,  մասրենի, մորեղբայր, գդալ, սյուն, ձի, երեկ,  երեկո,  խաղաղություն

    սենյակ
    սենյակի

    տուն
    տան

    քաղաք
    քաղաքի

    այգի
    այգու

    օր
    օրվա

    լեռ
    լեռի

    դուռ
    դռան

    փողոց
    փողոցի

    բեռ
    բեռի

    գիրք
    գրքի

    ամիս
    ամսվա

    լուսամուտ
    լուսամուտի

    ձյուն
    ձյան

    ընկեր
    ընկերոջ

    աշուն
    աշնան

    գրիչ
    գրիչի

    շուն
    շան

    ձուկ
    ձկի

    խաղող
    խաղողի

    սար
    սարի
    պապ
    պապի

    գդալ
    գդալի

    սյուն
    սյան

    ձի
    ձիու


    երեկո
    երեկոյի
  6. Տեքստից դուրս գրի’ր գոյականները և նշիր հոլովը:քՄեր կապիկը մի աֆրիկացուց էինք ձեռք բերել, որը վառ անհատականությամբ ու յուրահատուկ հումորով օժտված մի էակ էր: Ամեն օր նրան դուրս էինք տանում ու կապում ծառին: Առաջին երկու օրը խելոք նստում էր տան մուտքի մոտ, ու նրա կողքով չընդհատվող հոսանքով անցնում էին որսորդները, մեզ սննդամթերք բերող պառավ կանայք, խումբ-խումբ վազում էին խխունջներ ու միջատներ բերող փոքրիկ տղաներ: Մենք ենթադրում էինք, որ այդ անդադար շարժումը կզվարճացնի ու կհետաքրքրի կապիկին: Այդպես էլ եղավ: Նա շատ շուտ գլխի ընկավ, որ պարանի երկարությունն իրեն թույլ է տալիս թաքնվել բակի դռնակի մոտ, և օգտվեց դրանից: Հենց որ ոչինչ չկասկածող մի աֆրիկացի բակ էր մտնում, կապիկն իսկույն դուրս էր ցատկում դարանից ու բռնում խեղճի ոտքը: Հետն էլ այնքան սոսկալի ճղճղոց էր գցում, որին նույնիսկ ամենապինդ նյարդերն ունեցող մարդը չէր դիմանում:

November 9

Նոյեմբերի 3-7

Տնային.

Պատրաստվել հոկտեմբեր ամսվա գնահատմանը բանավոր.

  1. Ի՞նչ է ֆիզիկական մարմինը, ասա՛ տեսակները:
    Ֆիզիկական մարմինները մեր շրջապատում գտնվող առարկաններն են։ Լինումմ են կենդան և անկենդան։Ունեն ծավալ և զանգված
  2. Ի՞նչ է նյութ : 
    Նյութը այն է ինչից կազմված են մարմինները։ Լինում են օրգանական և ոչ-օրգանակ։
  3. Ո՞ր նյութերն են կոչվում մաքուր:
    Մաքուր են այն նյութերը, որոնք ունեն հաստատուն բաղադրություն, բնորոշ կառուցվածք։
  4. Ո՞ր նյութերն են կոչվում խառնուրդներ:
    Խառնուրդները պարունակումեն երկու կամ ավելի նյութերի մասնիկներ:
  5. Խառնուրդների ի՞նչ տեսակներ գիտես:
    Համասեռ և անհամասեռ։
    Համասեռ խառնուրդները նույնիսկ մանրադիտակով տեսանելի չեն։
    Անհամասեռ խառնուրդի բաղադրիչները տեսանելի են անզեն աչքով։
  6. Ի՞նչ է համասեռ խառնուրդը:
    Համասեռ խառնուրդ է այն խառնուրդը, որի բոլոր մասերը միատեսակ են և չեն տարբերվում միմյանցից աչքով։
  7. Ի՞նչ է անհամասեռ խառնուրդը:
    Անհամասեռ խառնուրդ է այն խառնուրդը, որի բաղադրիչները տեսանելի են առանձին և չեն բաշխված հավասարապես ամբողջ խառնուրդում։

     Փորձ 1. Աղի և ավազի խառնուրդի տարանջատում
    Նպատակ․ ցույց տալ, որ խառնուրդի բաղադրիչները կարելի է բաժանել ֆիզիկական եղանակներով։
    Անհրաժեշտ նյութեր․ աղ, ավազ, ջուր, բաժակ, գազայրիչ կամ լամպ։
    Գործողություններ․
    Խառնիր աղն ու ավազը։
    Լցրու ջուր՝ աղը լուծելու համար։
    Ֆիլտրիր լուծույթը՝ ֆիլտրաթղթի միջոցով։
    Ֆիլտրաթղթի վրա կմնա ավազը։
    Ֆիլտրացիայից ստացված լուծույթը (աղաջուրը) տաքացրու՝ ջուրը գոլորշիանալու և աղը ստանալու համար։
    Եզրակացություն․ խառնուրդի բաղադրիչները բաժանվում են լուծելիության և գոլորշիացման միջոցով։

     Փորձ 2. Թափանցիկ հեղուկների խառնուրդ (ջուր + յուղ)
    Նպատակ․ ցույց տալ, որ որոշ հեղուկներ չեն խառնվում։
    Անհրաժեշտ նյութեր․ ջուր, բուսայուղ, բուռն գունանյութ (օրինակ՝ կարմիր սննդային ներկ կամ հյութ), բանկա։
    Գործողություններ․
    Բանկայի մեջ լցրու ջուր։
    Ավելացրու յուղ՝ տեսնելու համար, որ այն բարձրանում է վերև։
    Եթե ցանկանաս, ավելացրու գունանյութ՝ շերտերը ավելի հստակ տեսնելու համար։
    Եզրակացություն․ յուղն ու ջուրը չեն խառնվում, քանի որ ունեն տարբեր խտություն և բևեռայնություն։

     Փորձ 3. Երկաթի և ավազի խառնուրդ
    Նպատակ․ ցույց տալ, որ մագնիսը կարող է տարանջատել խառնուրդի բաղադրիչները։
    Անհրաժեշտ նյութեր․ երկաթե բշտիկներ (կամ փոշի), ավազ, մագնիս։
    Գործողություններ․
    Խառնիր երկաթն ու ավազը։
    Մագնիսը մոտեցրու խառնուրդին։
    Երկաթը կձգվի մագնիսի վրա, իսկ ավազը կմնա տեղում։
    Եզրակացություն․ մագնիսական հատկությունները թույլ են տալիս բաժանել խառնուրդը։

     Փորձ 4. Գոլորշիացման միջոցով տարանջատում (աղաջուրից աղի ստացում)
    Նպատակ․ ցույց տալ, որ լուծույթից կարելի է ստանալ պինդ նյութ։
    Գործողություններ․
    Աղաջուրը լցրու փոքր բաժակի մեջ։
    Թող չորանա արևի տակ կամ տաքացրու մեղմորեն։
    Ջուրը գոլորշիանալուց հետո բաժակի հատակին կմնա աղ։
November 4

Գոյականի հոլովները

  1. Որոշի’ր, թե ո°ր հոլովով են դրված հետևյալ գոյականները: 
    Փողից-բացառական հոլով
      ձեռքով, -գործիական հոլով
    փշին, տրական
    սրտում, ներգոյական հլով
    աչքի սեռական հլով
  2. Որոշի’ր՝ ընդգծված բառերը ո°ր հոլովով են դրված:
    Հայրենիքից-բացառական հոլով հեռու ապրող մարդը միշտ տխուր և միայնակ է:
    Դա մի շքեղ շինություն էր, որը գտնվում էր քաղաքից-բացառական հոլով  հեռու բլրի-սեռական  վրա:
    Մոտենալով կարկաչուն գետակին-դրական հոլով  տղան փայտով -գործիական հոլով  ստուգեց խորությունը և զգուշորեն ոտքը մտցրեց ջրի սեռական հոլով  մեջ:
    Երկնքի սեռական հոլով կապույտ անդորրության մեջ երևում էին արևի առաջին շողերը-հայցական հոլով , որոնք ավետում էին պայծառ օր:
  3. Հոլովի’ր հետևյալ բառերը՝ քար, մարդ, քույր, օր, մայր, աշուն, գլուխ, բնություն:
    Ուղղական՝  քար մարդ քույր օր մայր աշուն գլուխ բնություն
    Սեռական՝  քարի մարդու քրոջ օրի մայրի աշունի գլխի բնությունի
    Տրական՝ քարին մարդուն քրոջը օրին մայրին աշունին քլխին բնությունին
    Հայցական՝ քարը մարդը քրոջ օրը մայրը աշունը գլուխը բնությունը
    Բացառական՝ քարից մարդուց քրոջից օրից մայրից աշունից գլխից բնությունից
    Գործիական՝ քարով մարդում քրոջով օրով մայրով աշունով գլխով բնությունով
    Ներգոյական գարի մեջ մարդու մեջ քրոջ մեջ օրում մայրում աշնան մեջ գլխում բնության մեջ
  4. Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:նյու Յորքի(Նյու Յորք) բնակիչները զարմանքով դիտում էին 19-ամյա մի ուսանողի (ուսանող), որը սիրալիր … (ժպիտով) սեղմում էր մի մեծ հանրախանութ մտնող բոլոր այցելուների(այցելուներ) ձեռքերը: Այդ ձևով(ձև) 8643-րդ հաճախորդին (հաճախորդ) ողջունելուց (ողջունել) հետո նա վեր պարզեց կապտած ձեռքը և բացականչեց.
    * Ուռա´: Ռուզվելտի ռեկորդը (ռեկորդ) գերազանցեցի:
    Հավանաբար քչերին (քչեր) է հայտնի, որ 1907թվականին (թվական) Սպիտակ տան(տուն) մի ընդունելության(ընդունելություն) ժամանակ Ամնի (ԱՄՆ) այն ժամանակվա նախագահը սեղմել էր 8513մարդու (մարդ) ձեռք:
October 27

Հոկտեմբերի 13-17

Տնային

Պատրաստվել սեպտեմբեր ամսվա գնահատմանը [բանավոր]

  1. Ի՞նչ է ուսումնասիրում քիմիա գիտությունը:
    Քիմիան ուսումնասիրում է նյութերը: Նրանց կառուցվացքը, բաղադրությունը և կիռառումը:
  2. Ո՞ր երևույթն է կոչվում ֆիզիկական,բերել օրինակներ։
    Ֆիզիկական են կոչվում այն երևույթները, որոնց ժամանակ  փոխվում են առարկայի ձևը կամ չափսը։ Օրինակ՝ ապակու կոտրվելը, ջրի եռալը, ջրի գոլորշիացումը
  3. Ո՞ր երևույթն է կոչվում քիմիական,բերել օրինակներ։
    Քիմիական երևույթ է այն երևույթը, որի ժամանակ մի նյութից ստացվում է նոր նյութ։ Օրինակ՝ փայտի այրումը, շաքարի կարամելանալը։
  4.  Թվարկե՛ք  քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները: 
    Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշներն են՝ գույնի, հոտի, համի փոփոխությունը, էներգիայի անջատումը կամ կլանումը, նստվածքի առաջացումը և գազի անջատումը։
  5. Ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ է մարմինը։
    Նյութը այն ամենն է, ինչից կազմված են առարկաները։
    Մարմինը նյութից պատրաստված առարկան է,։
  6.  Թվարկե՛ք նյութի ֆիզիկական հատկություններ։
    Գույն, հոտ, համ, զանգված, ծավալ, կարծրություն, տաքանալը կամ սառչելը, պինդ, հեղուկ կամ գազ լինելը։
  7. Ի՞նչ գիտես նյութի քիմիական հատկությունների մասին։
    Նյութի քիմիական հատկությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես նյութը կարող է փոխվել՝ դարձնելով նոր նյութ։
October 25

Թեման․Ֆիզիկական մեծություններ։Ֆիզիկական մեծությունների չափում։Չափման սխալ։

Դասարանում քննարկվող հարցեր․

1․Ինչ է նշանակում չափել որևէ ֆիզիկական մեծություն:
Այն նշանակում է գտնելը որևէ մարմնի ծավալը։

2.Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք
Կիլոմետր, մետր, դեցիմետր, սանտիմեր, միլիմետր, դյուժեն, ֆուտ, յարդ

4.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ
1 մետր։

5․Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը

6․Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք
Երկու հարևան գծերի մեջի եղած հեռավորությունը անվանում են բաժանման արժեք։

October 23

 Եղջերուի  մահը:  Հովհ.  Թումանյան

Անտառը  հառաչանքով  լիքն  էր։

Աշնան  չարագուժ  ցրտերն  ու  անգութ  որսկանները  մտել  էին  նրա  մեջ։  Իր  մահաբեր  թույնը  թափելով՝  սուլում  էր  դառնաշունչ  քամին։  Նրա  շնչից  գունատված  տերևները  դողդողում  էին,  անհասկանալի  լեզվով  ցավալի  սվսվում,  դալկանում,  դեղնում  ու  իրանց-իրանց  թափվում  և  թափվելով  տխուր  շրշում,  անզոր  հառաչում  էին։  Այստեղ  ու  այնտեղ  որոտում  էր  որսկանի  հրացանի  ձայնը,  անտառը  թնդում,  արձագանք  էր  տալիս  և  ամեն  արձագանք  տալով՝  կարծես  թե  ահագին  «վա՜յ»  էր  կանչում  իր  խոր  թավուտներից։  Ճիշտ  որ  վա՜յ…

Կորչում  էին  նրա  պայծառ  օրերը,  ընկնում  էին  նրա  դալար  զարդերը,  հալածվում  ու  կոտորվում  էին  նրա  սիրուն  երեները,  և…  հառաչում  էր  նա։  Չէ՞  որ  նա  էլ  գիտե  զգալ,  չէ՞  որ  այնտեղ  էլ  կենդանության  շունչ  կա,  ցավ  ու  կսկիծ  կա։

Ահա  վերջին  տագնապի  մեջ  է  անտառի  չքնաղ  թագուհին։  Որսկանի  ձեռքից  փախած՝  նա  վայր  է  ընկել  բրնուտում։  Գնդակատեղից  դեռ  հոսում  է  նրա  արյունը,  իր  աչքով  տեսնում  է,  զգում  է  այն  սոսկալի  փոփոխությունը,  որ  կատարվում  է  իր  մեջ,  իր  շուրջն  էլ  փոխվում  է,  ինքն  էլ  այն  չի,  ինչ  որ  առավոտն  էր…  Բայց  այս  ի՛նչ  զարհուրելի  բան  է.  ինչու  էլ  այն  չի,  ինչու  էլ  չի  կարողանում  կանգնել,  փախչել…  Օրհասական  ջանքեր  է  անում,  տանջվում  է,  տանջվում  և  ճգնում  է  պարզել,  թե  ախար  ի՞նչ  պատահեց,  այն  ի՞նչ  էր…  Եվ  շփոթ  ու  աղոտ  հիշում  է,  որ  արածում  էր  իր  հորթուկի  հետ…  հանկարծ  մի  բան  որոտաց…  մի  տաքություն  զգաց  ու  վայր  ընկավ…  ականթոթափել  կանգնեց…  իր  սիրուն  հորթուկը…  Բայց  հիշողության  թելը  կորավ,  ուշքը  խառնվեց,  ուժ  չկա…

Նա  զգաց,  որ  ծարավից  պապակում  էր,  այրվում  էր  ներսը…  Հիշեց  ներքև՝  ձորակում  վազող  վտակը,  խոնարհած  ճյուղերի  տակ  կարկաչող  այն  վճիտ-պսպղուն  ալիքները…  Նրա  մտքով  կայծակի  արագությամբ  միասին  եկան  ու  անցան  հովասուն  անտառներում  անցկացրած  օրերը  և  մշուշապատ  առավոտները,  երբ  նա  առողջ  ու  թեթև  իջնում  էր  այն  ձորակն  ու  կուշտ-կուշտ  խմում  էր  սառը  ջրերից…  Այժմ  էլ  փափագում  էր  սաստի՜կ-սաստի՜կ,  բայց  որքան  աշխատում  էր՝  չէր  կարողանում  բարձրանալ։  Ամեն  շարժվելով  ճղփում  էր  նրա  տակ  լճացած  արյունը  և  կրկին  սկսում  էր  ծորել  գնդակատեղից։  Բայց  արյունը  բարակեց,  ցավն  էլ  առաջվա  նման  չէր  նեղացնում․  նա  թմրեց,  զգաց,  որ  քունը  տանում  էր  մի  տեսակ,  խավարը  թանձրանում  էր  շուրջը,  և  հետզհետե  աչքերը  մթնում  էին։

Արևն  իր  վերջին  շողերը  քաշել  էր  լեռների  ետևը։  Ամեն  ձեն  ու  ձուն  կտրել  էր  անտառում։

Գիշերվան  ցուրտն  ընկավ։  Սթափվեց  եղջերուն,  լիակուրծ  ու  ագահ  շունչ  քաշեց,  լայն-լայն  բաց  արավ  շշմած  աչքերը…  վերևը  փոքրիկ  լույսեր  ցոլացին։  Այդ  աստղերն  էին  երկնքում։  Նա  հասկացավ,  որ  գիշերը  հասել  էր։  Վերջին  ուժերը  հավաքեց,  ջանք  արավ,  շարժվեց,  մինչև  անգամ  ծնկները  բարձրացրեց  և…  կրկին  ընկավ  մի  ծանր  ու  անզոր  թառանչով։  Նա  լսեց  իր  թառանչը,  և  այդ  վերջին  ձայնն  էր,  որ  նա  լսեց  այս  աշխարհքում։

Առաջադրանքներ

Ա) Դո՛ւրս գրեք բնության նկարագրության այն հատվածները, որոնք նախապատրաստում, հուշում են սպասվելիք-կատարվելիք գործողությունները:

1.
«Աշնան չարագուժ ցրտերն ու անգութ որսկանները մտել էին նրա մեջ։ Իր մահաբեր թույնը թափելով՝ սուլում էր դառնաշունչ քամին։ Նրա շնչից գունատված տերևները դողդողում էին, անհասկանալի լեզվով ցավալի սվսվում, դալկանում, դեղնում ու իրանց-իրանց թափվում և թափվելով տխուր շրշում, անզոր հառաչում էին։ Այստեղ ու այնտեղ որոտում էր որսկանի հրացանի ձայնը, անտառը թնդում, արձագանք էր տալիս և ամեն արձագանք տալով՝ կարծես թե ահագին «վա՜յ» էր կանչում իր խոր թավուտներից։ Ճիշտ որ վա՜յ…»

2.
«Կորչում էին նրա պայծառ օրերը, ընկնում էին նրա դալար զարդերը, հալածվում ու կոտորվում էին նրա սիրուն երեները, և… հառաչում էր նա։ Չէ՞ որ նա էլ գիտե զգալ, չէ՞ որ այնտեղ էլ կենդանության շունչ կա, ցավ ու կսկիծ կա։»

3.
«Ահա վերջին տագնապի մեջ է անտառի չքնաղ թագուհին։ Որսկանի ձեռքից փախած՝ նա վայր է ընկել բրնուտում։ Գնդակատեղից դեռ հոսում է նրա արյունը, իր աչքով տեսնում է, զգում է այն սոսկալի փոփոխությունը, որ կատարվում է իր մեջ, իր շուրջն էլ փոխվում է, ինքն էլ այն չի, ինչ որ առավոտն էր…»

4.
«Նա զգաց, որ ծարավից պապակում էր, այրվում էր ներսը… Հիշեց ներքև՝ ձորակում վազող վտակը, խոնարհած ճյուղերի տակ կարկաչող այն վճիտ-պսպղուն ալիքները… Նրա մտքով կայծակի արագությամբ միասին եկան ու անցան հովասուն անտառներում անցկացրած օրերը և մշուշապատ առավոտները, երբ նա առողջ ու թեթև իջնում էր այն ձորակն ու կուշտ-կուշտ խմում էր սառը ջրերից… Այժմ էլ փափագում էր սաստի՜կ-սաստի՜կ, բայց որքան աշխատում էր՝ չէր կարողանում բարձրանալ։»

Բ) Համաձա՞յն եք հետևյալ մտքերի հետ: Հիմնավորե՛ք:

  • Պատմվածքի սյուժեն հեքտաքրքիր չէ, չկային իրար հաջորդող բազմազան գործողություններ:
  • Պատմվածքը հիմնված էր հուզականության վրա, առանց սյուժետային գծի զարգացման:
  • Եղնիկի կերպարն ու ապրումները համոզիչ չեն:
  • Պատմվածքի գաղափարը մարդու ու բնության միասնականությունն է, ներդաշնակությունը։
October 15

Թարգմանություն

ԳՈՐՏԵՐԸ ԵՎ ՃԱՐՊՈՏԸ

Մի Ճարպոտ իջավ ջրափնյա ճահճոտ լիճ՝ ջուր խմելու։ Երբ նա ծանր սլացավ ջրի մեջ, իր մեծ ոտքերից մեկով ճզմեց մի փոքրիկ գորտի։ Շուտով ծեր գորտը նկատեց, որ փոքրիկը բացակայում է, և հարցրեց նրա եղբայրներին ու քույրերին, թե ինչ է պատահել նրա հետ։

«Մի ահռելի հրեշ էր», — ասաց նրանցից մեկը, — «մեծ ոտքերով քայլեց մեր եղբոր վրայով»։

«Մեծ էր, հա՞», — ասաց ծեր գորտը՝ փքվելով։ — «Էսքա՞ն մեծ էր»։

«Օ՜, շատ ավելի մեծ», — գոռացին նրանք։

Ծեր գորտը նորից փքվեց։

«Նա չէր կարող ավելի մեծ լինել, քան հիմա եմ ես», — ասաց նա։ Բայց փոքրիկ գորտերը պնդում էին, որ հրեշը շա՜տ, շա՜տ ավելի մեծ էր։ Եվ ծեր գորտը շարունակ փքվում էր՝ ավելի ու ավելի, մինչև որ… հանկարծ պայթեց։