Ի՞նչ է ուսումնասիրում քիմիա գիտությունը: Քիմիան ուսումնասիրում է նյութերը: Նրանց կառուցվացքը, բաղադրությունը և կիռառումը:
Ո՞ր երևույթն է կոչվում ֆիզիկական,բերել օրինակներ։ Ֆիզիկական են կոչվում այն երևույթները, որոնց ժամանակ փոխվում են առարկայի ձևը կամ չափսը։ Օրինակ՝ ապակու կոտրվելը, ջրի եռալը, ջրի գոլորշիացումը
Ո՞ր երևույթն է կոչվում քիմիական,բերել օրինակներ։ Քիմիական երևույթ է այն երևույթը, որի ժամանակ մի նյութից ստացվում է նոր նյութ։ Օրինակ՝ փայտի այրումը, շաքարի կարամելանալը։
Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները: Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշներն են՝ գույնի, հոտի, համի փոփոխությունը, էներգիայի անջատումը կամ կլանումը, նստվածքի առաջացումը և գազի անջատումը։
Ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ է մարմինը։ Նյութը այն ամենն է, ինչից կազմված են առարկաները։ Մարմինը նյութից պատրաստված առարկան է,։
Թվարկե՛ք նյութի ֆիզիկական հատկություններ։ Գույն, հոտ, համ, զանգված, ծավալ, կարծրություն, տաքանալը կամ սառչելը, պինդ, հեղուկ կամ գազ լինելը։
Ի՞նչ գիտես նյութի քիմիական հատկությունների մասին։ Նյութի քիմիական հատկությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես նյութը կարող է փոխվել՝ դարձնելով նոր նյութ։
Աշնան չարագուժ ցրտերն ու անգութ որսկանները մտել էին նրա մեջ։ Իր մահաբեր թույնը թափելով՝ սուլում էր դառնաշունչ քամին։ Նրա շնչից գունատված տերևները դողդողում էին, անհասկանալի լեզվով ցավալի սվսվում, դալկանում, դեղնում ու իրանց-իրանց թափվում և թափվելով տխուր շրշում, անզոր հառաչում էին։ Այստեղ ու այնտեղ որոտում էր որսկանի հրացանի ձայնը, անտառը թնդում, արձագանք էր տալիս և ամեն արձագանք տալով՝ կարծես թե ահագին «վա՜յ» էր կանչում իր խոր թավուտներից։ Ճիշտ որ վա՜յ…
Կորչում էին նրա պայծառ օրերը, ընկնում էին նրա դալար զարդերը, հալածվում ու կոտորվում էին նրա սիրուն երեները, և… հառաչում էր նա։ Չէ՞ որ նա էլ գիտե զգալ, չէ՞ որ այնտեղ էլ կենդանության շունչ կա, ցավ ու կսկիծ կա։
Ահա վերջին տագնապի մեջ է անտառի չքնաղ թագուհին։ Որսկանի ձեռքից փախած՝ նա վայր է ընկել բրնուտում։ Գնդակատեղից դեռ հոսում է նրա արյունը, իր աչքով տեսնում է, զգում է այն սոսկալի փոփոխությունը, որ կատարվում է իր մեջ, իր շուրջն էլ փոխվում է, ինքն էլ այն չի, ինչ որ առավոտն էր… Բայց այս ի՛նչ զարհուրելի բան է. ինչու էլ այն չի, ինչու էլ չի կարողանում կանգնել, փախչել… Օրհասական ջանքեր է անում, տանջվում է, տանջվում և ճգնում է պարզել, թե ախար ի՞նչ պատահեց, այն ի՞նչ էր… Եվ շփոթ ու աղոտ հիշում է, որ արածում էր իր հորթուկի հետ… հանկարծ մի բան որոտաց… մի տաքություն զգաց ու վայր ընկավ… ականթոթափել կանգնեց… իր սիրուն հորթուկը… Բայց հիշողության թելը կորավ, ուշքը խառնվեց, ուժ չկա…
Նա զգաց, որ ծարավից պապակում էր, այրվում էր ներսը… Հիշեց ներքև՝ ձորակում վազող վտակը, խոնարհած ճյուղերի տակ կարկաչող այն վճիտ-պսպղուն ալիքները… Նրա մտքով կայծակի արագությամբ միասին եկան ու անցան հովասուն անտառներում անցկացրած օրերը և մշուշապատ առավոտները, երբ նա առողջ ու թեթև իջնում էր այն ձորակն ու կուշտ-կուշտ խմում էր սառը ջրերից… Այժմ էլ փափագում էր սաստի՜կ-սաստի՜կ, բայց որքան աշխատում էր՝ չէր կարողանում բարձրանալ։ Ամեն շարժվելով ճղփում էր նրա տակ լճացած արյունը և կրկին սկսում էր ծորել գնդակատեղից։ Բայց արյունը բարակեց, ցավն էլ առաջվա նման չէր նեղացնում․ նա թմրեց, զգաց, որ քունը տանում էր մի տեսակ, խավարը թանձրանում էր շուրջը, և հետզհետե աչքերը մթնում էին։
Արևն իր վերջին շողերը քաշել էր լեռների ետևը։ Ամեն ձեն ու ձուն կտրել էր անտառում։
Գիշերվան ցուրտն ընկավ։ Սթափվեց եղջերուն, լիակուրծ ու ագահ շունչ քաշեց, լայն-լայն բաց արավ շշմած աչքերը… վերևը փոքրիկ լույսեր ցոլացին։ Այդ աստղերն էին երկնքում։ Նա հասկացավ, որ գիշերը հասել էր։ Վերջին ուժերը հավաքեց, ջանք արավ, շարժվեց, մինչև անգամ ծնկները բարձրացրեց և… կրկին ընկավ մի ծանր ու անզոր թառանչով։ Նա լսեց իր թառանչը, և այդ վերջին ձայնն էր, որ նա լսեց այս աշխարհքում։
Առաջադրանքներ
Ա) Դո՛ւրս գրեք բնության նկարագրության այն հատվածները, որոնք նախապատրաստում, հուշում են սպասվելիք-կատարվելիք գործողությունները:
1. «Աշնան չարագուժ ցրտերն ու անգութ որսկանները մտել էին նրա մեջ։ Իր մահաբեր թույնը թափելով՝ սուլում էր դառնաշունչ քամին։ Նրա շնչից գունատված տերևները դողդողում էին, անհասկանալի լեզվով ցավալի սվսվում, դալկանում, դեղնում ու իրանց-իրանց թափվում և թափվելով տխուր շրշում, անզոր հառաչում էին։ Այստեղ ու այնտեղ որոտում էր որսկանի հրացանի ձայնը, անտառը թնդում, արձագանք էր տալիս և ամեն արձագանք տալով՝ կարծես թե ահագին «վա՜յ» էր կանչում իր խոր թավուտներից։ Ճիշտ որ վա՜յ…»
2. «Կորչում էին նրա պայծառ օրերը, ընկնում էին նրա դալար զարդերը, հալածվում ու կոտորվում էին նրա սիրուն երեները, և… հառաչում էր նա։ Չէ՞ որ նա էլ գիտե զգալ, չէ՞ որ այնտեղ էլ կենդանության շունչ կա, ցավ ու կսկիծ կա։»
3. «Ահա վերջին տագնապի մեջ է անտառի չքնաղ թագուհին։ Որսկանի ձեռքից փախած՝ նա վայր է ընկել բրնուտում։ Գնդակատեղից դեռ հոսում է նրա արյունը, իր աչքով տեսնում է, զգում է այն սոսկալի փոփոխությունը, որ կատարվում է իր մեջ, իր շուրջն էլ փոխվում է, ինքն էլ այն չի, ինչ որ առավոտն էր…»
4. «Նա զգաց, որ ծարավից պապակում էր, այրվում էր ներսը… Հիշեց ներքև՝ ձորակում վազող վտակը, խոնարհած ճյուղերի տակ կարկաչող այն վճիտ-պսպղուն ալիքները… Նրա մտքով կայծակի արագությամբ միասին եկան ու անցան հովասուն անտառներում անցկացրած օրերը և մշուշապատ առավոտները, երբ նա առողջ ու թեթև իջնում էր այն ձորակն ու կուշտ-կուշտ խմում էր սառը ջրերից… Այժմ էլ փափագում էր սաստի՜կ-սաստի՜կ, բայց որքան աշխատում էր՝ չէր կարողանում բարձրանալ։»
Բ) Համաձա՞յն եք հետևյալ մտքերի հետ: Հիմնավորե՛ք:
Պատմվածքի սյուժեն հեքտաքրքիր չէ, չկային իրար հաջորդող բազմազան գործողություններ:
Պատմվածքը հիմնված էր հուզականության վրա, առանց սյուժետային գծի զարգացման:
Եղնիկի կերպարն ու ապրումները համոզիչ չեն:
Պատմվածքի գաղափարը մարդու ու բնության միասնականությունն է, ներդաշնակությունը։
Մի Ճարպոտ իջավ ջրափնյա ճահճոտ լիճ՝ ջուր խմելու։ Երբ նա ծանր սլացավ ջրի մեջ, իր մեծ ոտքերից մեկով ճզմեց մի փոքրիկ գորտի։ Շուտով ծեր գորտը նկատեց, որ փոքրիկը բացակայում է, և հարցրեց նրա եղբայրներին ու քույրերին, թե ինչ է պատահել նրա հետ։
«Մի ահռելի հրեշ էր», — ասաց նրանցից մեկը, — «մեծ ոտքերով քայլեց մեր եղբոր վրայով»։
«Մեծ էր, հա՞», — ասաց ծեր գորտը՝ փքվելով։ — «Էսքա՞ն մեծ էր»։
«Օ՜, շատ ավելի մեծ», — գոռացին նրանք։
Ծեր գորտը նորից փքվեց։
«Նա չէր կարող ավելի մեծ լինել, քան հիմա եմ ես», — ասաց նա։ Բայց փոքրիկ գորտերը պնդում էին, որ հրեշը շա՜տ, շա՜տ ավելի մեծ էր։ Եվ ծեր գորտը շարունակ փքվում էր՝ ավելի ու ավելի, մինչև որ… հանկարծ պայթեց։
Ներկայացնել օգտակար և վնասակար բակտերիաների կառուցվածքը և գործառույթները։
Օկտակար բակտերյաները օգնում են լավ մարսողությանը և օգնում են մեզ որ քիչ հիվանդանաք իսկ վնասակար բակտերիաները ազդում են մեր իմունտետի և մարսողության վրա․ որ վնասակար բակտերիաներ չներղուժեն մեր օրգանիզմ պետք է հաճախ վացվել դրսի սնունդ չօգտագործել ։
Ներկայացնել կաթնաթթվային բակտերիաների նախագիծ։
Կաթը լցնում ենք տարայի մեջ , գոլացնում ենք, որից հետո լցնում ենք , այն տարայի մեջ որ պետք է պատրաստվի մածունը: Այնուհետև այդ տարայի մեջ լցնում ենք մի քանի գդալ մածուն, որից հետո փակում ենք տարան տաք սրբիչով, և սպասում ենք մինչև պատրաստ լինի մածունը։
Բակտերիաները ինչ դեր ունեն մարդու կյանքում և բնության մեջ։
Բնության մեջ՝
Քայքայում են մահացած օրգանիզմները և սննդանյութեր են վերադարձնում հողին։
Օգնում են բույսերին աճել՝ ազոտի շրջապտույտի միջոցով։
Մասնակցում են թթվածնի արտադրությանը (որոշ տեսակներ)։
Մարդու օրգանիզմում՝
Օգնում են մարսել սնունդը։
Պաշտպանում են վնասակար մանրէներից։
Սինթեզում են վիտամիններ (օր.՝ K և B խմբի)։
Բորբոսասնկերի տեսակները և նրանց կատարած գործառույթները։
Տեսակները՝
Սապրոֆիտ բորբոսասնկեր – քայքայում են մահացած օրգանիզմները։
Պարազիտ բորբոսասնկեր – ապրում են կենդանի օրգանիզմների վրա և վնասում։
Համակեցիկ (միկորիզա) – ապրում են բույսերի արմատների հետ և օգնում սնունդ ստանալ։
Գործառույթները՝
Քայքայում են օրգանական նյութերը։
Օգնում են բույսերին աճել։
Օգտագործվում են դեղեր (օր.՝ պենիցիլին) և սնունդ (օր.՝ պանիր) պատրաստելու համար։
Որոշ տեսակներ հիվանդություն են առաջացնում մարդկանց և բույսերի մոտ։
Գլխարկավոր սնկերի կառուցվածքը և տարածվածությունը։
Կառուցվածքը՝
Գլխարկ – վերին մասը, որը պաշտպանում է սպորները։
Սպանիկներ (կամ խողովակներ) – գլխարկի տակ, այստեղ են առաջանում սպորները։
Ոտիկ – սունկը պահում է ուղղահայաց։
Սնկափոր (միցել) – սնկի «արմատային» մասը հողի մեջ, որով սնվում է։
Տարածվածությունը՝
Աճում են անտառներում, այգիներում, խոտածածկ վայրերում։
Սիրում են խոնավ և մութ միջավայր։
Շատ հանդիպում են աշնանը։
Ինչպես տարբերել գլխարկավոր սունկը ուտելու է, թե՞ թունավոր։
Ուտելի սունկ՝
Ունի հաճելի հոտ։
Գլխարկը միագույն է, առանց վառ կետերի։
Սպանիկները՝ սպիտակ կամ վարդագույն։
Չի փոխում գույնը կտրելուց հետո։
Ոտիկի տակ չկա փքվածություն։
Թունավոր սունկ՝
Ունի վառ գույն (օր.՝ կարմիր, նարնջագույն)։
Գլխարկին կան կետեր կամ բշտիկներ։
Սպանիկները՝ դեղին, կանաչ կամ մուգ։
Կտրելուց հետո գույնը փոխում է (դառնում է կապույտ, սև)։
Պատասխանել հարցերին— դասարանում դասը պատմելուց հետո։
1. Ի՞նչ գույն ունեն բորբոսները: Բորբոսները կարող են լինել տարբեր գույների․ սպիտակ, կանաչ, մոխրագույն, սև, երբեմն էլ դեղին կամ կարմրավուն։ 2. Ի՞նչի մասին կարող են վկայել բորբոսների գույնի տարբերությունները: Բորբոսների գույնը ցույց է տալիս՝
երբեմն գույնը վկայում է նաև, թե ինչ նյութի վրա է բորբոսը աճել։ 3. Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ բորբոսի աճի համար:
տարբեր տեսակներ են (յուրաքանչյուր բորբոս ունի իրեն հատուկ գույն),
աճի փուլը տարբեր է (սկզբում բորբոսը կարող է սպիտակ լինել, հետո մգանա), Բորբոսը լավ աճում է, երբ կա․
Школа Библиотека………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Семья Бабушка ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
Дом Комната ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
Город Магазин ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
Школа
Ученики, учителя, класс, директор
Библиотека
Книги, библиотекарь, читатели, полки
Семья
Родители, дети, бабушка, дедушка
Бабушка
Внуки, семья, забота, пирожки
Дом
Квартира, соседи, подъезд, двор
Комната
Кровать, стол, шкаф, лампа
Город
Улицы, дома, машины, люди
Магазин
Продавец, товары, касса, покупатели
2.Дайте множественное число существительных:
единственное число
множественное число
1) сыр мама сад шкаф стол студент журнал рыба подъезд вход фильм лифт комната диван кабинет район класс университет ресторан монитор фирма стадион нота ваза год режиссёр поэт игра театр 2) девочка мальчик бабушка дедушка дочка парк кошка собака книга врач чашка чайник юбка ёлка книга поликлиника библиотека яблоко подруга 3) консерватория аудитория кухня семья лекция 4) тётя, дядя 5) нож гараж врач мяч 6) дом профессор город глаз яйцо
7) брат стул друг муж дерево лист сын
8) человек ребёнок 9) такси пальто метро кафе 10) отец день щенок 11) месяц курица 12) море яйцо платье кресло слово окно здание дерево 13) ель ночь рояль
14) музей трамвай 15) дочь мать имя 16) Петров, Иванов, Сергеев, Николаев
Единственное число → Множественное число сыр → сыры мама → мамы сад → сады шкаф → шкафы стол → столы студент → студенты журнал → журналы рыба → рыбы подъезд → подъезды вход → входы фильм → фильмы лифт → лифты комната → комнаты диван → диваны кабинет → кабинеты район → районы класс → классы университет → университеты ресторан → рестораны монитор → мониторы фирма → фирмы стадион → стадионы нота → ноты ваза → вазы год → годы режиссёр → режиссёры поэт → поэты игра → игры театр → театры
2.
девочка → девочки мальчик → мальчики бабушка → бабушки дедушка → дедушки дочка → дочки парк → парки кошка → кошки собака → собаки книга → книги врач → врачи чашка → чашки чайник → чайники юбка → юбки ёлка → ёлки поликлиника → поликлиники библиотека → библиотеки яблоко → яблоки подруга → подруги
3.
консерватория → консерватории аудитория → аудитории кухня → кухни семья → семьи лекция → лекции
4.
тётя → тёти дядя → дяди
5.
нож → ножи гараж → гаражи врач → врачи мяч → мячи
6.
дом → дома профессор → профессора город → города глаз → глаза яйцо → яйца
7.
брат → братья стул → стулья друг → друзья муж → мужья дерево → деревья лист → листья сын → сыновья
8.
человек → люди ребёнок → дети
9.
такси → такси пальто → пальто метро → метро кафе → кафе
(не изменяются во множественном числе)
10.
отец → отцы день → дни щенок → щенки
11.
месяц → месяцы курица → куры
12.
море → моря яйцо → яйца платье → платья кресло → кресла слово → слова окно → окна здание → здания дерево → деревья
13.
ель → ели ночь → ночи рояль → рояли
14.
музей → музеи трамвай → трамваи
15.
дочь → дочери мать → матери имя → имена
16.
Петров → Петровы Иванов → Ивановы Сергеев → Сергеевы Николаев → Николаевы
3. Пишите существительные во множественном числе:
аптека → аптеки
салат → салаты
нож → ножи
стул → стулья
врач → врачи
шкаф → шкафы
телефон → телефоны
лекция → лекции
море → моря
буква → буквы
город → города
библиотека → библиотеки
платье → платья
журнал → журналы
здание → здания
бабушка → бабушки
друг → друзья
брат → братья
кресло → кресла
человек → люди
цифра → цифры
ресторан → рестораны
ребёнок → дети
дерево → деревья
4. Поставьте существительные во множественное число:
Единственное число
Множественное число
Это шкаф.Это дом.Это парк.Это гараж.Это банк.Это театр.Это телефон.Это аудитория.Это книга и журнал.Это ребёнок.Это офис.Это слово.Это брат.Это ваза.Это тётя.Это окно.Это поликлиника.Это сестра.
Это шкафы…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Это шкаф. → Это шкафы.
Это дом. → Это дома.
Это парк. → Это парки.
Это гараж. → Это гаражи.
Это банк. → Это банки.
Это театр. → Это театры.
Это телефон. → Это телефоны.
Это аудитория. → Это аудитории.
Это книга и журнал. → Это книги и журналы.
Это ребёнок. → Это дети.
Это офис. → Это офисы.
Это слово. → Это слова.
Это брат. → Это братья.
Это ваза. → Это вазы.
Это тётя. → Это тёти.
Это окно. → Это окна.
Это поликлиника. → Это поликлиники.
Это сестра. → Это сёстры.
5.Выберите правильный вариант:
Это твой…? 1) сестры 2)пальто 3) город
Это твои …? 1)журнал 2)метро 3) книги
Это моё…? 1) чашка 2)такси 3) журналы
Это мой … 1)дедушка 2)квартира 3) имя
Это мои…? 1) мама 2)билеты 3) море
Это ваше …? 1) номер 2)окно 3) профессора
Это ваш…? 1) друг 2)аудитория 3) пальто
Это ваши … 1) чай 2) дети 3) стол
Это наш…? 1) поликлиника 2)лекции 3) адрес
Это наше …? 1) аптека 2) море 3) здания
Это мои…? 1) папа и мама 2)телефон 3) город
Это наши … 1) музеи 2) врач 3) университет
6. Заполните таблицу:
Что делать?
А) *Играть (I)
Я
что делаю?
играю
Ты
что делаешь?
Он
что делает?
Она
что делает?
Мы
что делаем?
Вы
что делаете?
Они
что делают?
Я
играю
Ты
играешь
Он / Она / Оно
играет
Мы
играем
Вы
играете
Они
играют
Что делать?
Б) *Считать (I)
Я
что делаю?
считаю
Ты
что делаешь?
Он
что делает?
Она
что делает?
Мы
что делаем?
Вы
что делаете?
Они
что делают?
Я
считаю
Ты
считаешь
Он / Она / Оно
считает
Мы
считаем
Вы
считаете
Они
считают
Что делать?
В) *Уметь (I)
Я
что делаю?
умею
Ты
что делаешь?
Он
что делает?
Она
что делает?
Мы
что делаем?
Вы
что делаете?
Они
что делают?
Я
умею
Ты
умеешь
Он / Она / Оно
умеет
Мы
умеем
Вы
умеете
Они
умеют
6. Вставьте вместо точек местоимения:
мой, моя, моё
Это мой дом.
Это моя сестра.
Это моёокно.
Это мой брат.
Это мой класс.
Это моё фото.
Это моё яблоко.
Это мой шкаф.
Это моя школа.
Это моя мама.
Это мой город.
Это мой журнал
твой, твоя, твоё
Это твоё пальто.
Это твоя собака.
Это твой этаж
Это твоя сумка.
Это твой дедушка.
Это твой сад.
Это твоя комната.
Это твоя бабушка.
Это твоя семья.
Это твой подъезд.
Это твоя карта.
Это твоя кошка.
наш, наша, наше
Это наша страна.
Это наше море.
Это наша книга.
Это наш город.
Это наш парк.
Это наш журнал.
Это наша Грузия.
Это наше окно.
Это наше окно.
ваш, ваша, ваше
Это ваша школа.
Это ваш брат.
Это ваш щенок.
Это ваш класс.
Это ваш подъезд.
Это ваш врач.
Это ваше пальто.
Это ваша сестра.
Это ваша рыба.
7. Заполните таблицу:
Что делать?
Слушать, играть, отдыхать, работать писать, читать, знать, уметь
Зима: Зимой холодно, часто идёт снег, люди носят тёплую одежду. Весна: Весной тает снег, начинают цвести цветы, становится теплее. Лето: Летом тепло или жарко, люди отдыхают на природе или у воды. Осень: Осенью листья желтеют и падают, собирают урожай.
Утро: Утром люди просыпаются, завтракают и начинают день. День: Днём светло и тепло, люди работают или учатся. Вечер: Вечером солнце садится, люди отдыхают после работы. Ночь: Ночью темно, люди спят.
9. Ответьте. Запишите ответы:
В июле здесь жарко? → Да, в июле здесь обычно жарко.
Зимой тепло? → Нет, зимой обычно холодно.
Утром темно? → Зимой — да, утром темно. Летом — светло.
Читать интересно? → Да, читать очень интересно.
Отдыхать хорошо? → Да, отдыхать хорошо и полезно.
Это ваши родители? → Да, это мои родители. / Нет, это не мои родители.
Банк прямо? → Да, идите прямо — банк там. / Нет, банк налево.
Вы знаете, где театр? → Да, он рядом. / Извините, я не знаю.
Вторая часть:
Когда жарко? → Жарко летом. / В июле и августе.
Ты любишь читать? → Да, я люблю читать.
Майя знает, когда экскурсия? → Да, Майя знает. / Нет, она не знает.
Это ваша мама? → Да, это моя мама. / Нет, это не моя мама.
Дети завтракают утром? → Да, дети завтракают утром.
Родители знают, где ваш класс? → Да, они знают. / Нет, они не знают.
Когда урок? → Урок через 10 минут. / Урок в 9 часов.
Чей это класс? → Это наш класс. / Это класс Анны.
Чей это учебник? → Это мой учебник. / Это учебник Петра.
Что мы сейчас делаем, читаем или пишем? → Сейчас мы читаем. / Сейчас мы пишем.
Ты студент или школьник? → Я школьник. / Я студент.
Когда холодно? → Холодно зимой. / Холодно в декабре и январе.
10.Напишите, что вы знаете или не знаете; что вы любите или не любите делать:
Я знаю, где музей.Я не знаю, где аптека.………………………………………………….………………………………………………….…………………………………………………..…………………………………………………..…………………………………………………..…………………………………………………..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…………………………………………………..…………………………………………………..…………………………………………………..…………………………………………………..……………………………………………………………………………………………………
Я люблю говорить.Я не люблю слушать.……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…………………………………………………..…………………………………………………..…………………………………………………..…………………………………………………..……………………………………………………………………………………………………
Ծ-ի և ց-ի գրության ու արտասանության տարբերություններ չկան, օրինակ՝ ծաղիկ, կարծր, ցանց, ցորեն։ Ձ-ի արտասանությունն ու գրությունը որոշ բառերում տարբեր են։ Մի շարք արմատներում և նրանցից կազմված բառերում ղ-ից (արտասանվում է խ), ր-ից կամ ձայնավորից հետո արտասանվում է ց հնչյունը, բայց գրվում է ձ տառը՝ արձակ (նաև արձակուրդ, ընդարձակ, համարձակ), բարձ, բարձել, բարձր, դաղձ, դարձ, դեղձ, դեղձան (բաց դեղնագույն, խարտյաշ), դեղձանիկ, դերձակ, դերձան (կարի թել), խուրձ, հանդերձ, հարձակվել, համբարձվել, Համբարձում, որձ, վարձ, փորձ, օձ։ Ջ-Ճ-Չ Ճ-ի և չ-ի գրության ու արտասանության տարբերություններ չկան, օրինակ՝ ճահիճ, կարճ, չամիչ, կանաչ։ Ջ-ի արտասանությունն ու գրությունը որոշ բառերում տարբեր են։ Մի շարք արմատներում և նրանցից կազմված բառերում ղ-ից (արտասանվում է խ), ր-ից կամ ձայնավորից հետո արտասանվում է չ հնչյունը, բայց գրվում է ջ տառը՝ աղջիկ, ամբողջ, աջ, առաջ, առաջին, առաջնորդ, արջ, զիջել, թրջել (խոնավացնել), իջնել, մեջ (նաև միջև), մեջք, ողջ (նաև ողջույն, առողջ), ոջիլ, վերջ, քաջք (դև)։ Վարժություն 1։ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ձ, ծ կամ ց։
արձակուրդ
ասացվածք
ընդարձակ
ատաղձագործ
գլուխկոնցի
համարցակ
բարձ
բարձել
թխվածք
բարձր
խցկել
առանձին
դաղձ
դարձ
ծծկտուր
դեղձ
դեղձանիկ
հանդիպակաց
դերձակ
դերձան
խուրձ
ձվաձեղ
հանդերձ
հինավուրձ
լպրծուն
հարձակվել
համբարձվել
Համբարձում
փայծաղ
որձ
վարձ
ուրց
փորձ
վարժվել
օձ
օձիք
Վարժություն 2Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ձ, ծ կամ ց։
«Ի՞նչ կարող է սովորել ժամանակակից դեռահասը պատմությունից»
Ներածություն
Ժամանակակից դեռահասը ապրում է արագ փոփոխվող աշխարհում, որտեղ ամեն ինչ թվային է ու ժամանակակից։ Սակայն պատմությունը շարունակում է մնալ կարևոր, քանի որ այն տալիս է գիտելիքներ, արժեքներ և փորձ, որոնք անհրաժեշտ են ճիշտ մտածելու ու գործելու համար։
Հիմնական մաս
Պատմությունը առաջին հերթին սովորեցնում է քննադատական մտածողություն։ Տարբեր իրադարձությունները վերլուծելով՝ դեռահասը հասկանում է, որ պետք չէ ամեն բան ընդունել առանց հարցադրելու։
Երկրորդ, պատմությունը ցույց է տալիս, որ յուրաքանչյուր գործողություն հետևանք ունի։ Անցյալում արված սխալները կամ ճիշտ որոշումները փոխել են ազգերի ճակատագիրը։ Դեռահասը կարող է սովորել՝ ինչպես խուսափել նույն սխալներից։
Բացի այդ, պատմությունը զարգացնում է հանդուրժողականություն։ Տարբեր ժողովուրդների, մշակույթների և դավանանքների պատմությունները ճանաչելը սովորեցնում է հարգել ու հասկանալ տարբերությունը։
Վերջապես, պատմությունը օգնում է ձևավորել ինքնություն։ Դեռահասը սկսում է գնահատել իր ազգի անցյալը, լեզուն, մշակույթը և դառնում է ավելի գիտակից քաղաքացի։
Եզրափակում
Այսպիսով, պատմությունը միայն անցյալի հիշողություն չէ, այլ գործիք՝ հասկանալու ներկան ու կերտելու ապագան։ Դեռահասը պատմությունից կարող է սովորել մտածել, հարգել, պատասխանատու լինել ու սիրել իր արմատները։
