Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել դասագիրքը:
Առաջադրանք 1
Արշակունյաց Հայաստան
Արշակունիների հաստատումը Հայոց գահին/էջ103/
Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Բնութագրի՛ր:
Վաղարշ I Պարթև • Տրդատ I • Ներոն • Գնեուս Կորբուլոն • Լուկիուս Պետուս • Վաղարշ I
(հայ Արշակունի) • Վաղարշ II (հայ Արշակունի) Խոսրով • Անդրեփրատյան համադաշնություն • Հռանդեա․
Վաղարշ I Պարթև – Պարթևների թագավոր, օգնեց Արշակունիներին Հայաստանում։
Տրդատ I – Արշակունի թագավոր, դարձավ Հայաստանի թագավոր։
Ներոն – Հռոմի կայսր։
Գնեոս Կորբուլոն – Հռոմի զորավար, կռվում էր Հայաստանում։
Լուկիուս Պետուս – Հռոմի մեկ ուրիշ զորավար։
Վաղարշ I (հայ Արշակունի) – հայ Արշակունի թագավոր։
Վաղարշ II – հաջորդ հայ Արշակունի թագավորներից մեկը։
Խոսրով – հայոց Արշակունի թագավոր։
Անդրեփրատյան համադաշնություն – պետությունների միություն Եփրատից այն կողմ։
Հռանդեա – վայր, որտեղ կնքվեց պայմանագիր։
Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ե ՞րբ կնքվեց Հռանդեայի դաշնագիրը և ի՞նչ էր այն ենթադրում։
Հռանդեայի պայմանագիրը կնքվեց 66 թ.։ Այն ասում էր, որ Տրդատը կլինի Հայաստանի թագավոր, բայց թագը կստանա Հռոմի կայսրից։
բ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞վ էր կարևոր հայ ավագանու կողմից սոցիալական և իշխանական կառույցների
պահպանման պատասխանատվությունը ստանձնելը:
Հայ ավագանին պահում էր երկրի կարգն ու օրենքները, դրա շնորհիվ Հայաստանը կարողանում էր պահպանել իր իշխանությունը։
գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ միջոցների էր դիմում Հռոմը՝ Հայաստանի դիմադրությունն ընկճելու և իր
գերակայությունը պահպանելու համար։
Հռոմը փորձում էր Հայաստանը վերահսկել պատերազմներով, զորք ուղարկելով և իր մարդկանց թագավոր դարձնելով։
Ա3 | Քննադատական մտածողություն
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ինչո՞ւ թե՛ Հռոմին, թե՛ Պարթևստանին ձեռնտու չէր Հայաստանում
արքայական իշխանության փոխանցման ժառանգական կարգը։
Հռոմին ու Պարթևստանին ձեռնտու չէր, որ Հայաստանում թագավորությունը լինի ժառանգական, որովհետև այդ դեպքում նրանք չէին կարող հեշտ կառավարել Հայաստանը։
2. Ընդհանրացրո։ Ինչպե՞ս էր աշխատում «Հռանդեայի համաձայնությունը», ե՞րբ էին կողմերը
խախտում այն և ե՞րբ կրկին վերականգնում:
Հռանդեայի համաձայնությամբ Հայաստանը ուներ իր թագավորը, բայց նա թագը ստանում էր Հռոմից։ Երբ կողմերը վիճում էին, պայմանագիրը խախտվում էր, հետո նորից վերականգնվում։
3. Գնահատի՛ր։ Ինչպե՞ս հաջողվեց հայոց ավագանուն Հայաստանում վերականգնել
թագավորությունը:
Հայ ավագանին կարողացավ վերականգնել թագավորությունը պայքարելով և պահելով երկրի կարգը։
Ա4 | Պատճառ և հետևանք
Պատկերացրո՛ւ, որ դու Տրդատ I արքայի խորհրդատուն ես և պետք է Տրդատին խորհուրդ տաս,
թե ինչպես արձագանքի Հռոմի կայսր Ներոնի առաջարկին. գնա՞լ Հռոմ և նրանից ստանալ թագը,
թե՞ մնալ Հայաստանում և շարունակել պայքարը։ Ինչպե՞ս կհիմն ավորես Տրդատի Հռոմ մեկնելու
անհրաժեշտությունը։
Ըստ քեզ՝ ի՞նչ ընթացք կարող էին ունենալ հայ-հռոմեական հարաբերությունները, եթե Տրդատ
արքան մերժեր Ներոնի առաջարկն ու շարունակեր պատերազմը։
Ես խորհուրդ կտայի Տրդատին գնալ Հռոմ և այնտեղից ստանալ թագը, որովհետև այդպես պատերազմը կդադարի և խաղաղություն կլինի։
Եթե Տրդատը չգնար Հռոմ և շարունակեր պատերազմը, ապա պատերազմը երկար կշարունակվեր և երկիրը կարող էր շատ վնասվել։
Առաջադրանք 2
Տրդատ Մեծի գահակալությունը և քրիստոնեության ընդունումը /էջ108/
Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Բնութագրի՛ր:
Արտաշիր Սասանյան • Խոսրով II • Անակ • Տրդատ III • Գրիգոր Լուսավորիչ • Թադեոս և
Բարդուղիմեոս • Մծբինի դաշնագիր (298) • քրիստոնեության ընդունում (301) •
նվիրապետություն • ձեռնադրություն
Արտաշիր Սասանյան – Սասանյան Պարսկաստանի թագավոր։
Խոսրով II – Հայոց թագավոր Արշակունիների տոհմից։
Անակ – մարդ, որը սպանեց Խոսրով թագավորին։
Տրդատ III – Հայոց թագավոր, որ ընդունեց քրիստոնեությունը։
Գրիգոր Լուսավորիչ – մարդ, ով տարածեց քրիստոնեությունը Հայաստանում։
Թադեոս և Բարդուղիմեոս – Հիսուսի աշակերտներ, որոնք առաջինը քարոզեցին քրիստոնեությունը Հայաստանում։
Մծբինի դաշնագիր (298) – պայմանագիր Հռոմի և Պարսկաստանի միջև։
Քրիստոնեության ընդունում (301) – Հայաստանը դարձավ առաջին քրիստոնյա պետությունը։
Նվիրապետություն – եկեղեցու ղեկավարների համակարգ։
Ձեռնադրություն – եկեղեցական պաշտոն տալու արարողություն։
Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչո՞ւ հայ Արշակունիները որդեգրեցին հռոմեամետ քաղաքականություն,
որքանո՞վ էր այն ողջամիտ։
Հայ Արշակունիները ընտրեցին Հռոմի կողմը, որովհետև Սասանյան Պարսկաստանը վտանգ էր Հայաստանի համար։
բ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ ես կարծում, ինչո՞ւ արքայի և նրա ընտանիքի, նախարարների, զորքի և ժողովրդի մկրտությունը տեղի ունեցավ Նպատ լեռան մոտ՝ Արածանի գետում։
Մկրտությունը տեղի ունեցավ Արածանի գետում, որովհետև դա մեծ ու կարևոր իրադարձություն էր։
գ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞ւ Տրդատ III արքան փոխեց վերաբերմունքը քրիստոնեության նկատմամբ և այն հռչակեց պետական կրոն:
Տրդատ III-ը փոխեց վերաբերմունքը, որովհետև Գրիգոր Լուսավորիչը նրան բուժեց, և թագավորը հավատաց քրիստոնեությանը, ու այն հայտարարեց պետական կրոն։
Ա3 | Քննադատական մտածողություն
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Արդյո՞ք քրիստոնեության ընդունումը տեղի ունեցավ առանց դիմադրության, ի՞նչ ընթացք և հետևանքներ այն ունեցավ։
Քրիստոնեության ընդունումը եղավ նաև դիմադրությամբ, քանի որ շատ մարդիկ դեռ հավատում էին հին աստվածներին։
2. Ընդհանրացրո։ Ի՞նչ վտանգ էին ներկայացնում հայ Արշակունիները Սասանյան հարստության համար։
Հայ Արշակունիները վտանգ էին Սասանյանների համար, որովհետև Հայաստանը կարող էր կանգնել Հռոմի կողմը և խանգարել նրանց ուժին։
3. Մեկնաբանի՛ր: Ինչո՞ւ Հռոմը հանդուրժեց Հայաստանում քրիստոնեության հռչակումը պետական կրոն, մինչդեռ իր տարածքում հալածում էր նոր կրոնը։
Հռոմը հանդուրժեց դա, որովհետև Հայաստանը իր դաշնակիցն էր և կարևոր էր քաղաքական առումով։
Ա4 | Պատմական հեռանկար
Պատկերացրո՛ւ՝ դու ապրում ես Աշտիշատում II դ. վերջերին և Անահիտ աստվածուհու քրմերից մեկի
որդին ես։ Մի օր երկու քրիստոնյա գալիս են Անահիտ աստվածուհու տաճար և խոսում իրենց կրոնի
մասին: Նրանք խրախուսում են մարդկանց հրաժարվել իրենց հին աստվածներից և հետևել քրիստոնեությանը: Որոշ քաղաքաբնակներ ցանկանում են լսել նրանց, սակայն մյուսները վրդովված են։
Ի՞նչ ես կարծում, ի վերջո ի՞նչ կանեն քաղաքացիները։ Ինքդ ինչպե՞ս կվարվես։
Աշխատանք սկզբնաղբյուրի հետ
Պարզ է որ մի մասը դա կնդունի իսկ մի մասը ոչ։ Եթե ես լինեի այդ ժամանակվա քաղաքացի սկզբում կասկածանք կունենաի բայց եթե ինձ մանրամասն ամեն ինչ բացատրեին ապա կնդունեի։
1 | Համեմատի՛ր | Տրդատ Մեծի և Գրիգոր Լուսավորչի հարաբերությունների
ո՞ր փուլն է բնորոշում Ագաթանգեղոսից բերված զրույցը։ Վերնագրի՛ր այն:
2 | Մեկնաբանի՛ր | Ինչպե՞ս է Գրիգոր Լուսավորիչը հիմնավորում իր անհնազանդությունը։ Ուշադրությո՛ւն դարձրու «Աստված հրամայել է, որ «ծառաները հնազանդ լինեն մարմնավոր տերերին», ինչպես որ վայել է» նախադասությանը։