December 20

Ծաղկավոր  բույսերի բազմացում

Դասարանակ աշխատան- պատասխանել հարցերին․

  1. Ի՞նչ եղանակով են կատարվում  ծածկասերմ բույսերի բազմացումը
    Ծածկասերմ բույսերի բազմացումը կատարվում է երկու հիմնական եղանակով Սեռական և անսեռ բազմացումներով։
  2. Ո՞րն է ծածկասերմ բույսերի սերմերով բազմացման օրգանները
  3. Նկարագրեք խաչաձև փոշոտումը
    Խաչաձև փոշոտումը այն երևույթն է, երբ մի ծաղկի առէջներում գոյացած փոշին տեղափոխվում է մեկ այլ բույսի ծաղկի վարսանդի սպիի վրա։
  4. Նկարագրեք ինքնափոշոտումը
    Ինքնափոշոտումը այն երևույթն է, երբ ծաղկի առէջներում գոյացած փոշին տեղափոխվում է նույն ծաղկի վարսանդի սպիի կամ միևնույն բույսի մեկ այլ ծաղկի վարսանդի սպիի վրա։
December 20

Նոյեմբեր ամսվա կենսաբանության ամփոփում

1 Ներկայացնել ջրիմուռների կառուցվացքը և բազմացումը։

Ջրիմուռները գտնվեժում են ջրի մեջ:Ջրիմուռներ լինում եմ տարբեր տեսակների բազմաբջիջ կամ միաբջիջ։Դրանք լինում եմն երկու տեսակ կանաչ ջրիմուռներ և կարմիր ջրիմուռներ։Ջրիմուռները շատ օգտակար եմ կան ջրիմուռներ որոնք կարող ենք ուտել։Ջրիմուռները օգտակար են և հարուստ են վիտամիներով և հանքանյութերով։

2 Ջրիմուռները ինչ նշանակություն ունեն բնության մեջ և մարդու կյանքում։

Ջրիմուռները շատ մեծ դեր ունեն մարդու կյանքում և բնության մեջ։Ջրիմուռները արտադրում են թթվածին և մաքրում ջուրը։Կան մարդիկ որ ջրիմուռները օգտագործում են սնդի մեջ որպես առողջարար հավելումներ։Նաև օգտագործում են դեղորայքի մեջ։Ջրիմուռները կիրառվում են նաև կենսավառելիքի արտադրության և ագրոբիզնեսի մեջ՝ հողի բարելավման նպատակով։

3 Մամուռների կառուցվացքը և բազմացումը։



Մամուռները բույսեր են, որոնք ապրում են հիմնականում խոնավ և ստվերային միջավայրերում՝ ինչպես խոտածածկած տարածքներում, ծառերի վրա կամ նույնիսկ ջրի մեջ: Դրանք ունեն պարզ կառուցվածք և բազմացման հատուկ մեթոդներ:

4 Ներկայացնել սպորավոր բույսերի կառուցվացքը և բազմացումը։

Սպորավոր բույսերը հանդիսանում են բույսերի հին դասը, որոնց մեջ ընդգրկվում են մամուռները, եղեգնաբույսերը, սաղարթաբույսերը և այլերը: Այս բույսերը չունեն ծաղիկներ կամ պտուղներ, այլ օգտագործում են սպորներ՝ բազմանալու համար:Սպորավոր բույսերը չունեն ծաղիկներ կամ պտուղներ և բազմանում են սպորների միջոցով: Սպորները կարող են երկար ժամանակ սպասել, մինչև հարմար պայմաններ ստեղծվեն բողբոջելու համար:

5 Պտերանմաների կառուցվացք և բազմացում։

Պտերանման բույսերը բազմանում են ծաղիկների միջոցով և ունեն հատուկ կառուցվածք:Պտերանման բույսերը այն բույսերն են, որոնք ունեն ծաղիկներ և պտուղներ, և բազմանում են սերմերի միջոցով: Դրանք ամենատարածված բույսերն են մեր շուրջը, օրինակ՝ ծառերը, ծաղիկները, խոտերը և մրգեր:Սերմերն աճում են նոր բույսերի, որոնք հետագայում նույնպես ծաղկում են ու պտուղ են տալիս:

6 Ծաղկավոր բույսեր կառուցվացք (տերեվ արմատ ծաղիկ)։

Ծաղկավոր բույսերը ունեն բարդ կառուցվածք, որը բաղկացած է մի քանի հիմնական մասերից, որոնց յուրաքանչյուրն ունի իր հատուկ գործառույթը:

Տերև

Տերևները բույսի կարևոր մասը են, որոնք կատարում են ֆոտոսինթեզ՝ ճառագայթելով արևի լույսից և պատրաստելով սնունդ բույսի համար: Տերևները նաև առնչվում են օդի և ջրի փոխանակման գործընթացներին։

Արմատ

Ամբողջ բույսի համատեղությունը ձևավորվում է արմատների միջոցով: Արմատը ապահովում է բույսի կայունությունը հողի մեջ, ինչպես նաև ոռոգում և սնունդ ստանում: Արմատը նաև հավաքում է նյութեր և ջուր երկրից:

December 20

Ծաղկավոր  բույսերի բազմացում

Դասարանակ աշխատան- պատասխանել հարցերին․

  1. Ի՞նչ եղանակով են կատարվում  ծածկասերմ բույսերի բազմացումը
    Ծածկասերմ բույսերի բազմացումը կատարվում է երկու հիմնական եղանակով Սեռական և անսեռ բազմացումներով։
  2. Ո՞րն է ծածկասերմ բույսերի սերմերով բազմացման օրգանները
  3. Նկարագրեք խաչաձև փոշոտումը
    Խաչաձև փոշոտումը այն երևույթն է, երբ մի ծաղկի առէջներում գոյացած փոշին տեղափոխվում է մեկ այլ բույսի ծաղկի վարսանդի սպիի վրա։
  4. Նկարագրեք ինքնափոշոտումը
    Ինքնափոշոտումը այն երևույթն է, երբ ծաղկի առէջներում գոյացած փոշին տեղափոխվում է նույն ծաղկի վարսանդի սպիի կամ միևնույն բույսի մեկ այլ ծաղկի վարսանդի սպիի վրա։
December 20

Բակտրերիա

Դասագրքիհղումը

Սեպտեմբերի 8-12

Սիրելի՛ սովորողներ, այս շաբաթ ներկայացնելու եք․

Լրացուցիչ աշխատանք- պատասխանել հարցերին․

  1. Ի՞նչ կառուցվածք ունի բակտերիան
    Բակտերիաները շատ փոքր, բայց բավականին բարդ կառուցվածք ունեցող միաբջիջ օրգանիզմներ են։
  2. Ինչպե՞ս են բազմանում բակտերիաները։
    Բակտերիաները շատ փոքր միաբջիջ օրգանիզմներ են, որոնք բազմանում են հիմնականում պարզ երկբաժանմամբ’ բջիջը բաժանվում է երկու նոր բակտերիայի։ Բացի դրանից, բակտերիաները կարող են իրար հետ գենետիկ նյութ փոխանակել։
  3. Ներկայացնել օգտակար և վնասակար բակտերիաների մի քանի տեսակներ։

    Վնասակար-Բակտերիաներ կան, որոնք կարող են առաջացնել սննդային թունավորում։

    Օգտակար-օգտագործվում է մածուն, կեֆիր, թթվասեր ստանալու համար։ Ապրում է մարդու աղիքներում, օգնում է մարսողությանը։ Ապրում է հատիկավոր բույսերի արմատներում, կապում է ազոտը հողում։
Category: Uncategorized | LEAVE A COMMENT
November 28

Նոյեմբերի 15-25-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

դասագիրքը:

Վանի թագավորության սոցիալտնտեսական և մշակութային կյանքը /էջ , 45- 50պատմել/

Գրավոր պատասխանել հարցերին.

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Բնութագրի՛ր:
Խալդի • Թեյշեբա • Շիվինի
բազմաստվածություն • սոցիալական խմբեր (դասեր) • հարեմ
Խալդի — Վանի ամենահայտնի աստվածը, պատերազմի և ուժի պաշտամունքով:

Թեյշեբա — Հորդառատության և անձրևի աստված:

Շիվինի — Վանի արևի աստված:

Բազմաստվածություն — Վանում շատ աստվածներ ունեին:

Սոցիալական խմբեր — Մարդիկ բաժանված էին արքաների, զինվորների, գյուղացիների և վարպետների:

Հարեմ — Արքաների ընտանիքի կանանց և մոտավոր անձնակազմի առանձնացված հատվածը:

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս հաջողվեց Արգիշտի I և Սարդուրի II արքաներին Վանի թագավորությունը
վերածել տարածաշրջանի ուժեղագույն պետության։
Արգիշտի I և Սարդուրի II արքաները Վանի թագավորությունը ուժեղացրին, քանի որ ստեղծեցին ուժեղ բանակ, վերահսկեցին առևտրային ուղիները և ամրոցներ կառուցեցին:
բ. Բացատրի՛ր: Ո ՞րն էր արքաների (կառավարիչների) շահը, երբ պնդում էին, որ իրենց ընտրում են
աստվածները։
Արքաները ասում էին, թե աստվածները ընտրեցին նրանց, որպեսզի մարդիկ ավելի վստահ լինեն:
գ. Պարզաբանի՛ր։ Ինչո՞ւ էին առավել կարևոր պաշտոնյաներ համարվում փոխարքաները (մարզերի
կառավարիչները) և քրմերը:
Փոխարքաները ու քրմերը կարևոր էին, որովհետև նրանք կառավարում էին մարզերը և հոգևոր կյանքը:
Ա3 | Քննադատական մտածողություն
1. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչի՞ց ենք իմանում մաթեմատիկայի բնագավառում Վանի թագավորության
առաջադիմության մասին։
Տուշպայի, Էրեբունիի, Թեյշեբաինիի և այլ բերդաքաղաքների կառուցումը պահանջում էր ճշգրիտ չափումներ, երկրաչափական հաշվարկներ և նախագծում։Մենուայի ջրանցքը (Շամիրամի ջրատար) ցույց է տալիս ջրային հոսքի և թեքության բարդ հաշվարկներ կատարելու կարողությունը՝ գյուղատնտեսական նպատակներով ջուրը հեռավոր վայրերից բերելու համար։
2. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ եք կարծում, թագավորության տնտեսական խնդիրների լուծման
մեջ ի՞նչ նշանակություն ունեցավ հիմնական առևտրային ուղիների վերահսկումը։
Առևտրային ուղիների վերահսկումը օգնում էր տնտեսությունը զարգացնելու և հարկերը հավաքելու:
3. Համակարգի՛ր տեղեկատվությունը: Ստեղծե՛ք աղյուսակ, որը ցույց կտա Վանի թագավորություն
ներմուծվող և այնտեղից արտահանվող հիմնական ապրանքները:

Երկիրը——————— Ներմուծում ———————————Արտահանում

Վներմուծումարտահանում
Վանի թագավորությունարծաթ, ոսկի, անասուններ, ձիեր, զարդերպղինձ, երկաթ, բրոնզ, հացահատիկ

Ա4 | Պատմական նշանակություն
Պատրաստի՛ր Վանի թագավորության սոցիալ-տնտեսական և մշակութային կյանքի մասին պատմող
պաստառ՝ ընտրելով քննարկված ոլորտներից մեկը (օր.՝ կրոն, տնտեսություն և այլն)։

Ըստ ձեզ՝ ի՞նչ կարևոր մարդկանց, կրոնական համոզմունքների կամ սոցիալական զարգացումների
պետք է ուշադրություն դարձնեն ձեր դասընկերները:

November 28

Նոյեմբերի 1-7-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել դասագիրքը:

Վանի թագավորության հիմնադրումն ու ամրապնդումը էջ , 36-37 պատմել, էջ 

Պատասխանել հարցերի.

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Բնութագրի՛ր:
Բիայնիլի-Ուրարտու • Տուշպա • Սալմանասար III • Սարդուրի I • Իշպուինի • Մենուա
Երկաթի դար • Սեպագիր • Վերափոխություն

Բիայնիլի-Ուրարտուն Վանի թագավորության այլ անունն է․ Տուշպան՝ նրա մայրաքաղաքը․ Սալմանասար III-ը՝ Ասորեստանի թագավոր․ Սարդուրի I-ը՝ Վանի հիմնադիր արքան․ Իշպուինին և Մենուան՝ նրա ժառանգներն ու ամրապնդողները․ երկաթի դարը՝ տեխնիկական առաջընթացի ժամանակաշրջան․ սեպագիրը՝ գրային համակարգ․ վերափոխությունը՝ բարեփոխում է պետության մեջ։
Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ե ՞րբ է ստեղծվել Վանի թագավորությունը։ Ի՞նչ այլ անուններով է այն հայտնի։
Վանի թագավորությունը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 9-րդ դարում Սարդուրի I-ի օրոք։Աշխարհում հայտնի է նաև որպես Բիայնիլի-Ուրարտո
բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ դեր ուներ երկաթը թագավորության կյանքում, ինչպե՞ս էր այն նպաստում
թագավորության կայացմանը։
Երկաթե գործիքներն ու զենքերը բարձրացրին գյուղատնտեսության և բանակի արդյունավետությունը։Սա նպաստեց պետության կայացմանը, ռազմական հզորության և տնտեսական աճի ապահովմանը։
գ. Ներկայացրո՛ւ և վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ միջոցներ ձեռնարկեցին Վանի արքաները՝ երկիրը միավորելու,
ընդլայնելու և կայունացնելու համար: Ինչո՞ւ։
Նոր մայրաքաղաքի հիմնում (Տուշպա) → կենտրոնացրեց իշխանությունը։
Բանակի զարգացում → պաշտպանություն և տարածքի ընդլայնում։
Սեպագրերի ներմուծում → կառավարման պարզեցում, օրենքների և տվյալների կենտրոնացում։
Կրոնի միասնականացում → բնակչության համախմբում և պետական գաղափարների ամրապնդում։
Ա3 | Քննադատական մտածողություն
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ եք կարծում, իրագործված վերափոխություններից (նոր
մայրաքաղաքի հիմնում, բանակի զարգացում, սեպագրերի ներմուծում, կրոնի միասնականացում)
յուրաքանչյուրն ի՞նչ նշանակություն կարող էր ունենալ մարդկանց և պետության համար։
Նպաստում էր բնակչության վերահսկողությանը, բանակի ամրացմանը, պետական տնտեսության կայունությանը։
2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս հաջողվեց Վանի թագավորության արքաներին արագ
կազմակերպվել և հակակշռել իրենց հակառակորդ պետությանը՝ Ասորեստանին:
Արգիշտիի և Սարդուրի II-ի ձեռնարկումները զրկեցին Ասորեստանը փոքրասիական երկաթի և կարևոր առևտրային ուղիների վերահսկողությունից → տնտեսության և ռազմական հզորության նվազում։
3. Գնահատի՛ր։ Նշե՛ք և հիմնավորե՛ք, թե Վանի թագավորության արքաների իրագործած
վերափոխություններից որն էր ավելի առաջնային և ինչու։
Ներքին՝ իշխանության պայքարներ, ժառանգության խնդիրներ։
Արտաքին՝ Ասորեստանի գրոհներ, Մուսասիրի կորուստը, տարածաշրջանային ճնշումներ։

4.Պատկերացրե՛ք, որ դուք Վանի թագավորության արքաներից մեկն եք։ Ընտրե՛ք այս բաժնում
քննարկված խնդիրներից մեկը, որի ուղղությամբ վերափոխություններ եք ծրագրել։ Պատրաստե՛ք
պաստառ, որով կհիմնավորեք ձեր ձեռնարկած վերափոխությունների դրական և հեռանկարային
լինելը։
Ի՞նչ եք կարծում, հնարավո՞ր է, որ այդ ժամանակներում վերափոխությունները դրական
ազդեցություն ունենային հասարակության բոլոր շերտերի համար (յուրաքանչյուր շերտի համար
հիմնավորեք առանձին)։

Գործնական առաջադրանք
Դասընկերոջդ հետ «Համաշխարհային պատմություն» առարկայի դասընթացից դո՛ւրս գրեք ձեզ հայտնի արքաների իրականացրած վերափոխություններից և փորձե՛ք դրանք համեմատել Վանի թագավորության արքաների կողմից
իրագործված վերափոխությունների հետ։ Նշե՛ք դրանց ընդհանրություններնու տարբերությունները։

November 25

Աշխարհում չարիքը քիչ կլիներ, եթե․․․

Մարդիկ ավելի քիչ չարախոսեին և սիրեին միմիյանց։Ավելի շատ մտածեին դիմացինի մասին, թշնամաբար չվերաբերվեն մեկը մյուսին։Չարիքը հաճախ ծնվում է իրար չհասկանալուց, վեճերից ու ինքնասիրությունից։ Բայց մենք երբ սկսում ենք հանգիստ խոսել, հասկանալ միմյանց, լսել մեկը մյուսին չարիքը նահանջում է։Եթե մարդիկ կարողանային խոսել խաղաղ լեզվով այլ ոչ թե թշնամու, ապա պատերազմներ և սպանություններ չէին լինի, մարդիկ կապրեին ավելի խաղաղ և բարեկեցիկ։ Ցավոք մեր իրականության մեջ հիմա գերակշռում է չարիքը և նախանձը; Ես ցանկանում եմ որ մարդիկ մի քիչ բարիանան ու սկսեն ապրել իրենց կյանքով և գոհանան իրենց տրված ամենինչից։ Լիահույս եմ ,որ մի օր կգա այն օրը ,երբ մարդիկ ամբողջ աշխարում կբարիանան և կապրեն սիրո մթնոլորտում։

Աշխատանքիցդ առանձնացրո’ւ գոյականները, որոշի’ր հոլովը։

Չարիքը- հայցական հոլով

լեզվով -գործիական հոլով

թշնամու,- սեռական հոլով

նախանձը- հայցական հոլով

աշխարում -ներգործական հոլով

November 25

Գործնական աշխատանք 150-160

150.Գրի՛ր, թե ի՛նչ հոլովով են դրված ընդգծված բոլոր բառերը:

Փոքրիկը պահել էր հյուրի նոշիկները:

Ընկերոջ  կրիան պահում էր իրենց տանը:

Մոր պայուսակը չբացած էլ իմանում էր, թե մեջն ի՛նչ կա իր համար:

Միրգը հորեղբոր -այգուց են բերում:

Սեղանի ոտքն է դարձրել խաղալիք:

Հոր ամբողջ ունեցվածքը մնաց կրտսեր որդուն:

բոլորը սեռական հոլովով են գրված

151. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են գոյականներ:

 1) շոյանք, մոմլաթ, հարված, կանթեղ

 2) ուղղաձիգ, երեկո, խաղաթուղթ, անդաստան

 3) խոհուն, ուսմունք, բազկերակ, կեռման

 4) մթնշաղ, ընչացք, թմբիր, շինծու

152. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են գոյականներ:

 1) խնդրագիրք, վեհապանծ, սովորույթ, բարություն

 2) համհարզ, կնգուղ, օթևան, վարսեղ

 3) խռչակ, պարույկ, թուխպ, ճամփորդ

 4) լեռնանցք, ժամացույց, ոմանք, տարի

 153. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են իրանիշ գոյականներ:

 1) տոհմածառ, հենասյուն, պատվիրակ, պտուտակ

 2) հակինթ, դիտորդ, կողմնակից, բաժակ

 3) զորաերթ, սպա, անապատական, տառեխ

 4) հավատարմագիր, ծաղկատոն, կիզակետ, բաժնետոմս

154. Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականներն են դրված եզակի թվով:

 1) տանուտեր, պատկեր, հավաք, միտք

 2) աղանդեր, գեղձեր, կաթնասեր, տերտեր

 3) թթվասեր, գիրք, ջղեր, դիրք

 4) պատվեր, համայնք, քուշաններ, փառք

155. Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականներն են դրված հոգնակի թվով:

 1) րոպեներ, սուսեր, նոթեր, կրոններ

 2) օրեր, անցք, բանալիներ, պտեր

 3) նվերներ, հոդեր, հրավերք, ազգեր

 4) գիշերներ, պատճեններ, բեռներ, վաչկատուններ

156. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում — եր վերջավորությամբ:

 1) տեսաշար, ծաղկանախշ, շարասյուն, ձկնկուլ

 2) օրինագիծ, ժանր, թագակիր, խաչքար

 3) հավատարմագիր, մարզատոն, ուղեցույց, հիվանդայց

 4) մենապար, մեկնակետ, գիսաստղ, ճամփեզր

 157. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում -եր վերջավորությամբ:

 1) հաղորդալար, զորացույց, նավթամուղ, ծիսակարգ

 2) վագր, համերգաշար, թռչնաբույն, մեծատուն

 3) մեծատառ, անասնակեր, լրագիր, որսաշուն

 4) հետնախորշ, կամարասյուն, մաքսանենգ, ջրէջք

158. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում -ներ վերջավորությամբ:

 1) հայագետ, գործազուրկ, մարդասեր, ծաղկաթերթ

 2) տեսակետ, օրացույց, շարասյուն, ռուս

 3) օրինագիծ, ժանր, նախագահ, անտառահատ

 4) երկնաքեր, սևամորթ, նետաձիգ, քարտաշ

159. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում -ներ վերջավորությամբ:

 1) խաչակիր, վաչկատուն, վագր, վիպագիր

 2) շիկամուկ, այգեգործ, կաթնասուն, հերթապահ

 3) սերմնացան, զորամաս, անասնապահ, հրձիգ

 4) չափահաս, վառելանյութ, ծխամորճ, ձրիակեր

 160. Ո՞ր շարքում հոգնակի թվի կազմության սխալ կա:

 1) հակինթաշարեր, լապտերավառեր, կողմնացույցներ, նավթամուղներ

 2) գործատերեր, նշագեղձեր, կողմնացույցներ, լեզվաբաններ

 3) զորաերթեր, շտաբներ, բելառուսներ, ցուցամոլներ

 4) կոնյակագործներ, գազամուղներ, դաշույններ, խտանյութեր

November 18

Կրկնություն

1․Ինչ է նշանակում չափել որևէ ֆիզիկական մեծություն:
Չափել որևէ ֆիզիկական մեծությույն նշանակում է համեմատել նույն մեծության ընդունված չափման միավորի հետ և պարզել այդ մեծություն քանի անգամ է մեծ կամ փոքր։

2.Ի՞նչ է ծավալը,ծավալի հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք
Ծավալը դա զբաղվեցրած տարածությունն է։
Ծավալի հիմնական միավորները – 1 մ³, դմ³, սմ³, լիտր (լ), մլ
Չափման գործիք – գլանակաձև փորձանոթ։

3․Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը
Չափիչ սարքի չափման սահմանն այն ամենամեծ արժեքն է։

4.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ
Սանդղակը սարքի վրա եղած նշանների և թվերի շարքն է, որոնց միջոցով որոշվում է չափվող մեծության արժեքը։

5․Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք և ինչպե՞ս ենք գտնում այն։
Սանդղակի բաժանմունքի արժեքը այն մեծությունն է, որը համապատասխանում է սանդղակի երկու հարևան նշանի տարբերությանը։

6.Ինչի՞ց է կախված չափման սխալը և  ինչպե՞ս ենք գտնում այն։
Չափման սխալը կախված է գործիքից և մարդու չափումից։

November 18

Գործնական աշխատանք145-149

145․ Շարունակի´ր.

Գարնանային պայծառ առավոտ էր: Քարին նստած, աչքս՝ նորածիլ կանաչի մեջ ոսկեդեղինով վառվող մի խատուտիկի,  մտածում էի: Օդում թռչունների առավոտյան աղմուկն էր: Բացատում ոչ մի շարժում չկար:

Հանկարծ անտառից հարվածների ձայն լսվեց․․․Վախվորած վեր կացա քարից ու լարեցի ականջներս։ Թվում էր՝ ինչ-որ մեկը ծառ էր կոտրում կամ ծանր մի բան էր բախում ճյուղերին։ Աղմուկը կրկնվեց՝ այս անգամ ավելի հստակ, ու դրան խառնվեց մի տարօրինակ շշուկ, կարծես քամին չէր, այլ կենդանու քմահաճ հնչյուն։

Հեռվից թռցրին մի քանի թռչուններ՝ խուճապահար ցրիվ տալով լռությունը։Ես զգուշորեն մի քայլ առաջ արեցի դեպի անտառի եզրը։ Ծառերի ստվերների մեջ ինչ–որ շարժում նշմարվեց։ Տեսա մի մանկահասակ երեխա մոլորվել է անտառում, ինձ տեսավ վախեցավ, ես մոտացա նրան և պարզվեց անտառապահի թոռնիկն է ՝ ձեռքից բռնեցի և տարա իր պապիկի մոտ։

146.Փակագծերում տրված բառերը անհրաժեշտ փոփոխությունների ենթարկիր և տեղադրիր նախադասության բաց թողած տեղերում։

1․Հայ ժողովուրդը ազատագրական պայքարի ելավ, և 8-9-րդ դարերը նշանավորվեցին արաբական տիրապետության դեմ մեկը մյուսի հետևից բռնկվող ապստամբություններով ու ահեղ մարտերով։ (մեկ, հետև, պայքար, տիրապետություն)

2․Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտ Կորյունը, «Վարք Մաշտոցի» գրքով ապագա սերունդներին հանձնեց իր ուսուցչի կյանքի ու գործունեության պատմությունը։ (ուսուցիչ, սերունդ, գործունեություն, աշակերտ)

3․Մովսես Խորենացին, օկտագոր՛ելով բազմաթիվ գրավոր աղբյուրներից ամբողջական ձևով շարադրեց հայոց պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև Արշակունիների թագավորության

անկումը:
(թագավորություն, ձև, օգտագործել, աղբյուր)

4․Դավիթ Անհաղթը, որն այդպես է կոչվել Աթենքի իմաստասիրական բանավեճներում մշտապես անպարտելի մնալու համար, բացի հույն տարբեր գործերի բազմաթիվ մեկնաբանություններից գրել է «Սահմանք իմաստասիրության» նշանավոր աշխատությունը։
(բանավեճ, մեկնաբանություն, իմաստասեր, մնալ)

5․Բագրատունիները փորձում էին Հայաստանը միավորել մեկ միասնական պետության մեջ, սակայն տեղական իշխանությունների կենտրոնախույս ձգտումները ավելի զորեղ եղան, և երկիրը տրոհվեց մի քանի մանր թագավորությունների։
(ձգտում, միավորել, տրոհել, թագավորություն)

6․Շիրվանզադեի հայրը դերձակ էր, բայց գրողի մանկության տարիներին զբաղվում էր տորոնների առևտրով և մեծ մասը բացակայում էր տանից ։
(տարի, մանկություն, տորոն, տուն)

7․Հովհաննես Թումանյանը ժողովրդի կողմից կողմից բարձր դասական պարզության ու խորության, ազգային տարերք իմաստության շնորհիվ: գնահատանքի է արժանացել իր □քերթության իմացության ու անսահման
(գնահատություն, տարերք, քերթություն, ժողովուրդ)

8․Թիֆլիսում ապրելու տարիների հատկապես «Վերնատան» միջոց Թումանյանն իր շուրջն է համախմբում գրական ուժերին, կազմակերպում արևելահայոց գրական կյանք
(կյանք, տարի, միջոց, ինքը)։

147.Երկու խմբի գոյականների հոգնակին կազմի´ր և օրինաչափությունը բացահայտի´ր:

Օրինակ` Դասագիրք- դասագրքեր, վիպագիր- վիպագիրներ:

Ա.Դասագիրք, հեռագիր, արոտավայր, լրագիր, ծառաբուն, մրգաջուր, մրջնաբույն, ծ աղկեփունջ, միջնապատ:

Դասագիրք- դասագրքեր․ հեռագիր-հեռագրեր, արոտավայր- արոտավայրեր, լրագիր-լրագրեր,ծառաբուն-ծառաբներ, մրգաջուր- մրգաջրեր, մրջնաբույն- մրջնաբներ, ծաղկեփունջ- ծաղկեփնջեր,

Բ.Վիպագիր, մեծատուն, զինակիր, ժամացույց, կողմնացույց, երգահան, քարահատ, պատմագիր, քանդկագործ

Վիպագիր- վիպագրեր, մեծատուն- մեծատներ, զինակիր-զինակիրներ, ժամացույց- ժամացույցներ, կողմնացույց- կողմնացույցեր, երգահան- երգահաններ, քարահատ-քարահատներ, պատմագիր- պատմագրեր, քանդակագործ- քանդակագործներ

148. Փակագծում տրված բառերը դարձրո´ւ հոգնակի և գրիի´ր կետերի փոխարեն:

Ամերիկացի-(վիճակագիր) վիճակագիրները պարզել են, որ օրվա ընթացքում ամենաշատը քայլում են անասնապահները (անասնապահ) ու հողագործները.(հողագործ):  Երկրորդ տեղում գյուղական նամակատարներն են.(նամակատար ) են: Հաջորդը մատուցողները( մատուցող) ուբույժքույրերն բուժքույր են: Նրանցից  զգալիորեն քիչ են քայլում ոստիկանները (ոստիկան)հետախույզները (հետախույզ) ու պահակները (պահակ): Ամենից քիչ քայլում եննահանգապետները (նահանգապետ) ունախարարները(նախարար):

149. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի և տեղադրի´ր նախադասությունների մեջ:

Կետորս, բանաձև, հրացան, նավապետ, շնաձուկ, ժամացույց:

Բոլոր նավապետներնէլ երազում են չբացահայտված կղզիներ գտնել:

Մեզ ասացին, որ բոլոր ժամաացույցները հետ են ընկել, ու ոչ մեկը նույն ժամը ցույց չի տալիս:

Ասում են, որ շնաձկներին արյան հոտն է հրապուրում:

Այդ տարածքում աշխատող կետորսները հետևում էին կետին ու վախենում էին ,թե ևս մեկին այնուամենայնիվ կվնասի:

Ցուցադրվող հրացանները այդ նույն զինագործի որդիներն ու թոռներն էին սարքել: